📚 **स्पर्धा परीक्षा अभियान – सविस्तर अभ्यास विषय (वेबसाईट अपडेट)** 📚 🗓 **दिनांक : २१, २२ व २३ फेब्रुवारी २०२६ (शनिवार ते सोमवार)** --- ## 🌼 संस्था **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* --- ## 👤 संस्थापक अध्यक्ष **श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** ## 👩‍🏫 स्पर्धा परीक्षा अभियान मार्गदर्शक **सौ. सारिका रुपेश हातेकर** *(बँक मॅनेजर व संस्थेच्या सहसचिव)* --- # 🗓 शनिवार | २१ फेब्रुवारी २०२६ # ✍️ अभ्यास विषय : **भारतीय राज्यघटना – राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy - DPSP)** ### 📖 परिचय भारतीय राज्यघटनेच्या **भाग ४ (अनुच्छेद ३६ ते ५१)** मध्ये राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा समावेश करण्यात आला आहे. ही तत्त्वे न्यायालयात अमलात येत नसली तरी शासनासाठी मार्गदर्शक स्वरूपाची आहेत. ### 🔹 वैशिष्ट्ये * प्रेरणा – आयर्लंडच्या राज्यघटनेतून * सामाजिक, आर्थिक व राजकीय न्याय प्रस्थापित करण्यावर भर * लोककल्याणकारी राज्याची संकल्पना ### 📌 महत्वाचे अनुच्छेद ✔️ अनुच्छेद ३८ – सामाजिक व्यवस्था निर्माण करणे ✔️ अनुच्छेद ३९ – समान वेतन व संसाधनांचे समान वितरण ✔️ अनुच्छेद ४० – ग्रामपंचायत स्थापना ✔️ अनुच्छेद ४८-अ – पर्यावरण संरक्षण ### 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्व * मूलभूत अधिकार व मार्गदर्शक तत्त्वे यातील फरक * घटनादुरुस्तीद्वारे समावेश * न्यायालयीन निर्णयांमध्ये उल्लेख --- # 🗓 रविवार | २२ फेब्रुवारी २०२६ # ✍️ अभ्यास विषय : **भारतीय राज्यव्यवस्था – केंद्र व राज्य संबंध** ### 📖 परिचय भारतीय राज्यघटना संघराज्यात्मक स्वरूपाची असून केंद्र व राज्य यांच्यात अधिकारांचे विभाजन करण्यात आले आहे. ### 🔹 संबंधांचे प्रकार 1️⃣ विधायी संबंध (अनुच्छेद २४५–२५५) 2️⃣ प्रशासकीय संबंध (अनुच्छेद २५६–२६३) 3️⃣ आर्थिक संबंध (अनुच्छेद २६८–२९३) ### 📌 सातवी अनुसूची ✔️ केंद्र सूची ✔️ राज्य सूची ✔️ समवर्ती सूची ### 📌 महत्वाच्या संस्था ✔️ वित्त आयोग (अनुच्छेद २८०) ✔️ आंतरराज्य परिषद (अनुच्छेद २६३) ### 🎯 परीक्षेसाठी लक्षात ठेवावे * आपत्कालीन परिस्थितीत केंद्राचे वाढीव अधिकार * राज्यपालांची भूमिका * GST परिषद (अनुच्छेद २७९-अ) --- # 🗓 सोमवार | २३ फेब्रुवारी २०२६ # ✍️ अभ्यास विषय : **भारतीय राज्यव्यवस्था – राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती** ### 📖 परिचय भारतीय राज्यघटनेनुसार राष्ट्रपती हे राष्ट्रप्रमुख असून कार्यकारी अधिकार त्यांच्या नावाने चालतात. ### 🔹 राष्ट्रपती (अनुच्छेद ५२–६२) ✔️ निवडणूक – निवडणूक महाविद्यालयाद्वारे ✔️ कार्यकाळ – ५ वर्षे ✔️ अध्यादेश काढण्याचा अधिकार (अनुच्छेद १२३) ✔️ महाभियोग प्रक्रिया ### 🔹 उपराष्ट्रपती (अनुच्छेद ६३–७१) ✔️ राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती ✔️ निवडणूक – संसद सदस्यांद्वारे ### 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्व * राष्ट्रपतींचे अधिकार – कार्यकारी, विधायी, न्यायिक * वास्तविक कार्यकारी अधिकार पंतप्रधान व मंत्रीमंडळाकडे * महाभियोग प्रक्रिया टप्पे --- 📢 **दररोज सविस्तर चर्चा, वस्तुनिष्ठ प्रश्नसंच व लघु सराव चाचणी घेतली जाईल.** 🌟 *सातत्य, परिश्रम आणि योग्य मार्गदर्शन – यश निश्चित!* ✨ सर्व स्पर्धा परीक्षा विद्यार्थ्यांना मनःपूर्वक शुभेच्छा ✨