महिला सशक्तिकरण अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🚩🌺 महिला सक्षमीकरणातून सक्षम कुटुंब, स्वावलंबी महिला आणि प्रगत समाजनिर्मितीकडे! होलार समाज सामाजिक संस्थेचे महाराष्ट्रभर विशेष महिला सशक्तीकरण अभियान! 🌺🚩

**📅 विशेष अभ्यास आराखडा : दिनांक १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६**

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने संपूर्ण महाराष्ट्रातील होलार समाजातील महिला, मुली, माता, भगिनी आणि युवती यांच्या शैक्षणिक, सामाजिक, आर्थिक, आरोग्यविषयक आणि व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी विशेष महिला सक्षमीकरण अभियान राबविण्यात येत आहे.

समाजाचा सर्वांगीण विकास साधायचा असेल, तर समाजातील महिलांना शिक्षण, समान संधी, आर्थिक स्वातंत्र्य, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि निर्णयप्रक्रियेत योग्य स्थान मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे.

महिला ही कुटुंबाची आधारस्तंभ असण्याबरोबरच समाजाच्या प्रगतीची महत्त्वाची शक्ती आहे. महिला शिक्षित झाली तर संपूर्ण कुटुंब शिक्षित होते. महिला आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी झाली तर कुटुंबाला आर्थिक स्थैर्य मिळते आणि महिला आत्मनिर्भर झाली तर समाजाच्या विकासाला नवी दिशा मिळते.

याच व्यापक दृष्टिकोनातून संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष **आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** यांच्या मार्गदर्शनाखाली महिला सक्षमीकरण अभियानाचा विशेष अभ्यास आराखडा तयार करण्यात आला आहे.

या अभियानाचा मुख्य उद्देश महिलांना केवळ योजनांची माहिती देणे नसून त्यांच्या हक्कांची जाणीव, स्वतःच्या क्षमतेची ओळख, आर्थिक स्वावलंबनाची दिशा आणि स्वतःचे निर्णय स्वतः घेण्याचा आत्मविश्वास निर्माण करणे हा आहे.

## १. महिला सक्षमीकरण अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. समाजातील प्रत्येक मुलगी आणि महिलेला शिक्षणाचे महत्त्व पटवून देणे.

२. मुलींचे प्राथमिक शिक्षण, माध्यमिक शिक्षण, उच्च शिक्षण आणि व्यावसायिक शिक्षण यांना प्रोत्साहन देणे.

३. महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनविण्यासाठी रोजगार व स्वयंरोजगाराच्या संधींची माहिती देणे.

४. महिलांना शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती उपलब्ध करून देणे.

५. महिलांचे घटनात्मक अधिकार, कायदेशीर हक्क आणि संरक्षणविषयक तरतुदी समजावून सांगणे.

६. महिलांमध्ये आरोग्यविषयक जागरूकता आणि आरोग्याची काळजी घेण्याची सवय निर्माण करणे.

७. महिलांना डिजिटल साक्षरता, बँकिंग व्यवहार आणि आर्थिक नियोजनाचे ज्ञान देणे.

८. महिलांमधील नेतृत्वगुण, संवादकौशल्य आणि आत्मविश्वास वाढविणे.

९. बालविवाह, हुंडाप्रथा, कौटुंबिक हिंसाचार, स्त्रीभ्रूणहत्या आणि महिलांवरील अन्यायाविरुद्ध जनजागृती करणे.

१०. विधवा, परित्यक्ता, एकल महिला, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल महिला आणि गरजू महिलांना उपलब्ध शासकीय सुविधांची माहिती देणे.

११. मुलींच्या शिक्षणाला प्राधान्य देऊन त्यांना स्वावलंबी बनविण्यासाठी पालकांमध्ये सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण करणे.

१२. महिलांना सामाजिक आणि संघटनात्मक कार्यामध्ये सक्रिय सहभागासाठी प्रोत्साहित करणे.

१३. महिला सन्मान, समानता, स्वाभिमान आणि सुरक्षितता यांवर आधारित सक्षम समाजनिर्मिती करणे.

## २. महिला सक्षमीकरण अभियानांतर्गत विशेष अभ्यासाचे महत्त्वाचे विषय

### 🎓 १. मुलींचे शिक्षण आणि उच्च शिक्षण

मुलींचे शिक्षण हा समाजाच्या प्रगतीचा पाया आहे. अनेक मुलींना आर्थिक अडचणी, कौटुंबिक परिस्थिती किंवा योग्य मार्गदर्शनाचा अभाव यामुळे शिक्षणात अडथळे येतात.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- मुलींच्या शिक्षणाचे महत्त्व.

- दहावी आणि बारावीनंतर उपलब्ध शैक्षणिक संधी.

- पदवी, पदव्युत्तर आणि व्यावसायिक शिक्षण.

- शिष्यवृत्ती आणि शैक्षणिक आर्थिक सहाय्याच्या योजना.

- वसतिगृह व इतर शैक्षणिक सुविधांची माहिती.

- मुलींना स्पर्धा परीक्षांसाठी प्रोत्साहन.

- आर्थिक अडचणींमुळे शिक्षण थांबवू नये यासाठी उपलब्ध पर्याय.

**विशेष संदेश : मुलगी शिकली तर कुटुंब घडते, मुलगी स्वावलंबी झाली तर समाज घडतो!**

### 👩‍💼 २. महिला आर्थिक सक्षमीकरण आणि स्वावलंबन

महिलांनी आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होणे ही काळाची गरज आहे. महिलांना स्वतःचे उत्पन्न मिळविण्याच्या संधी उपलब्ध झाल्यास त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- महिलांसाठी रोजगाराच्या संधी.

- घरगुती उद्योग व लघुउद्योग.

- शिवणकाम, ब्युटी पार्लर, खाद्यपदार्थ निर्मिती व इतर कौशल्याधारित व्यवसाय.

- स्वयंरोजगारासाठी व्यवसाय नियोजन.

- बचत गटांच्या माध्यमातून आर्थिक प्रगती.

- व्यवसायासाठी बँक कर्ज व उपलब्ध शासकीय योजनांची माहिती.

- उद्योग सुरू करताना आवश्यक कागदपत्रे आणि नोंदणी प्रक्रिया.

- महिलांनी स्वतःच्या उत्पन्नातून आर्थिक सुरक्षितता निर्माण करणे.

### 🏦 ३. महिलांसाठी शासकीय योजना आणि आर्थिक सहाय्य

केंद्र आणि महाराष्ट्र शासनाच्या माध्यमातून महिलांसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबविल्या जातात. मात्र अनेक महिलांना या योजनांची माहिती नसल्याने त्या लाभापासून वंचित राहतात.

या विषयांतर्गत पुढील योजनांची माहिती व पात्रतेचा अभ्यास करण्यात येईल.

- मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना.

- महिला बचत गटांसाठी उपलब्ध योजना.

- महिला उद्योजकता व स्वयंरोजगार योजना.

- प्रधानमंत्री मुद्रा योजना.

- महिला व बालविकास विभागाच्या योजना.

- संजय गांधी निराधार अनुदान योजना आणि पात्र लाभार्थ्यांसाठी इतर सामाजिक सुरक्षा योजना.

- विधवा व निराधार महिलांसाठी उपलब्ध आर्थिक सहाय्य.

- महिलांसाठी कौशल्य विकास व प्रशिक्षण योजना.

**टीप : प्रत्येक योजनेची पात्रता, उत्पन्न मर्यादा, आवश्यक कागदपत्रे आणि शासनाचे अद्ययावत नियम तपासूनच अर्ज करावा.**

### ⚖️ ४. महिलांचे कायदेशीर अधिकार आणि संरक्षण

प्रत्येक महिलेला सन्मानाने, सुरक्षितपणे आणि स्वाभिमानाने जगण्याचा अधिकार आहे. महिलांनी आपल्या कायदेशीर अधिकारांची माहिती करून घेणे आवश्यक आहे.

या विषयांतर्गत पुढील कायदेशीर बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- भारतीय संविधानातील समानतेचा अधिकार.

- महिलांना मिळणारे कायदेशीर संरक्षण.

- कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण.

- हुंडा प्रतिबंधक कायदा.

- कामाच्या ठिकाणी महिलांचा लैंगिक छळ प्रतिबंधक कायदा (POSH Act).

- बालविवाह प्रतिबंधक कायदा.

- महिलांचे मालमत्ता आणि वारसाहक्क.

- विवाह, घटस्फोट आणि पोटगीसंबंधी कायदेशीर माहिती.

- मोफत कायदेशीर मदत मिळविण्याची प्रक्रिया.

- महिला आयोग आणि संबंधित तक्रार निवारण यंत्रणा.

महिलांवरील अन्याय, अत्याचार किंवा हिंसाचाराच्या प्रसंगी योग्य यंत्रणेकडे तक्रार करण्यासाठी महिलांना मार्गदर्शन मिळणे हा या अभियानाचा महत्त्वाचा भाग आहे.

### 🏥 ५. महिलांचे आरोग्य आणि आरोग्यविषयक जनजागृती

महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याकडे लक्ष देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळताना अनेक महिला स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करतात.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींवर जनजागृती करण्यात येईल.

- महिलांचे नियमित आरोग्य तपासणीचे महत्त्व.

- रक्तक्षय आणि पोषणविषयक समस्या.

- मासिक पाळीविषयक स्वच्छता आणि जागरूकता.

- गर्भवती महिलांसाठी आरोग्यविषयक काळजी.

- माता व बाल आरोग्य.

- स्तन आणि गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता.

- मानसिक आरोग्य आणि तणाव व्यवस्थापन.

- शासकीय आरोग्य योजना आणि उपलब्ध आरोग्य सुविधांची माहिती.

### 🛡️ ६. महिला सुरक्षितता आणि सामाजिक संरक्षण

महिलांना घरात, सार्वजनिक ठिकाणी, शैक्षणिक संस्थांमध्ये आणि कामाच्या ठिकाणी सुरक्षित वातावरण मिळणे आवश्यक आहे.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींची माहिती देण्यात येईल.

- महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी उपलब्ध हेल्पलाइन.

- आपत्कालीन मदत क्रमांक ११२.

- महिला हेल्पलाइन १८१.

- सायबर गुन्हे आणि ऑनलाइन फसवणुकीपासून संरक्षण.

- सोशल मीडियाचा सुरक्षित वापर.

- छेडछाड आणि धमक्यांविरुद्ध तक्रार प्रक्रिया.

- कामाच्या ठिकाणी महिलांचे अधिकार.

- संकटाच्या परिस्थितीत योग्य मदत कशी मिळवावी.

### 📱 ७. डिजिटल साक्षरता आणि बँकिंग व्यवहार

आजच्या डिजिटल युगात महिलांना मोबाईल आणि इंटरनेटचा योग्य वापर करता येणे आवश्यक आहे.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- मोबाईलचा सुरक्षित वापर.

- ऑनलाइन शासकीय अर्ज भरण्याची माहिती.

- आधार कार्ड आणि पॅन कार्डविषयक माहिती.

- बँक खाते व आर्थिक व्यवहार.

- UPI आणि डिजिटल पेमेंटची सुरक्षितता.

- ऑनलाइन फसवणूक ओळखणे आणि तक्रार करणे.

- डिजिटल माध्यमातून रोजगार व व्यवसायाच्या संधी शोधणे.

### 🌱 ८. महिला बचत गट आणि सामूहिक आर्थिक विकास

महिलांच्या आर्थिक विकासासाठी बचत गट हे प्रभावी माध्यम ठरू शकतात.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- महिला बचत गटांची स्थापना.

- बचत गटांचे उद्दिष्ट आणि कार्यपद्धती.

- नियमित बचत आणि आर्थिक नियोजन.

- बँकांशी जोडणी आणि कर्जप्रक्रिया.

- लघुउद्योग व सामूहिक व्यवसाय.

- बचत गटांच्या माध्यमातून महिलांना रोजगारनिर्मिती.

- व्यवसाय व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेची माहिती.

### 🗣️ ९. व्यक्तिमत्त्व विकास, नेतृत्व आणि आत्मविश्वास

महिलांनी प्रत्येक क्षेत्रात आत्मविश्वासाने पुढे यावे आणि सामाजिक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी व्हावे.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींवर भर देण्यात येईल.

- आत्मविश्वास वाढविणे.

- प्रभावी संवादकौशल्य.

- नेतृत्वगुण विकसित करणे.

- निर्णयक्षमता वाढविणे.

- सार्वजनिक व्यासपीठावर बोलण्याचे कौशल्य.

- सामाजिक कार्यात महिलांचा सहभाग.

- ग्रामपंचायत, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि सामाजिक संघटनांमधील सहभाग.

### 👩‍👧 १०. माता, पालक आणि मुलींचे उज्ज्वल भविष्य

मुलींच्या शिक्षणात आणि व्यक्तिमत्त्व विकासात पालकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.

या विषयांतर्गत पुढील बाबींचा अभ्यास करण्यात येईल.

- मुलगा आणि मुलगी यांच्यात भेदभाव न करणे.

- मुलींच्या शिक्षणाला प्राधान्य देणे.

- बालविवाह रोखण्यासाठी जनजागृती.

- मुलींना उच्च शिक्षणासाठी प्रोत्साहन.

- मुलींच्या आवडी आणि कौशल्यांना संधी देणे.

- मुलींच्या स्वावलंबनासाठी पालकांचे सहकार्य.

- कुटुंबात समानता आणि सन्मानाचे वातावरण निर्माण करणे.

## ३. दिनांक १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६ : विशेष अभ्यास दिनदर्शिका

या अकरा दिवसांच्या अभियान कालावधीत महिलांना विविध विषयांची क्रमवार माहिती मिळावी, यासाठी पुढील अभ्यास दिनदर्शिका प्रस्तावित आहे.

**१० नोव्हेंबर :** महिला सक्षमीकरण अभियानाची ओळख, उद्दिष्टे आणि महिलांचे सामाजिक स्थान.

**११ नोव्हेंबर :** मुलींचे शिक्षण, उच्च शिक्षण, शिष्यवृत्ती आणि शैक्षणिक संधी.

**१२ नोव्हेंबर :** महिला रोजगार, स्वयंरोजगार आणि आर्थिक स्वावलंबन.

**१३ नोव्हेंबर :** महिलांसाठी शासकीय योजना, आर्थिक सहाय्य आणि पात्रता.

**१४ नोव्हेंबर :** महिलांचे कायदेशीर अधिकार, संविधानिक हक्क आणि मोफत कायदेशीर मदत.

**१५ नोव्हेंबर :** महिला आरोग्य, पोषण, माता व बाल आरोग्य.

**१६ नोव्हेंबर :** महिला सुरक्षितता, कौटुंबिक हिंसाचार प्रतिबंध आणि तक्रार निवारण.

**१७ नोव्हेंबर :** डिजिटल साक्षरता, ऑनलाइन व्यवहार आणि सायबर सुरक्षितता.

**१८ नोव्हेंबर :** महिला बचत गट, लघुउद्योग आणि व्यवसाय विकास.

**१९ नोव्हेंबर :** व्यक्तिमत्त्व विकास, नेतृत्वगुण आणि सामाजिक सहभाग.

**२० नोव्हेंबर :** अभियानाचा आढावा, महिलांच्या अडचणी, प्रश्नोत्तरे आणि पुढील कार्यवाहीचे नियोजन.

## ४. महिलांच्या समस्या समजून घेऊन योग्य मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न

समाजातील अनेक महिलांना विविध प्रकारच्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. शिक्षणासाठी आर्थिक अडचणी, रोजगाराचा अभाव, शासकीय योजनांची अपुरी माहिती, कायदेशीर प्रक्रियेतील अडथळे, आरोग्यविषयक समस्या आणि सामाजिक बंधने अशा अनेक बाबी महिलांच्या प्रगतीमध्ये अडथळा ठरतात.

या अभियानाच्या माध्यमातून महिलांच्या समस्या समजून घेणे, त्यांच्या प्रश्नांना योग्य व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे आणि संबंधित विषयांवर योग्य मार्गदर्शन मिळवून देण्याचा संस्थेचा प्रयत्न आहे.

महिलांनी आपल्या अडचणी, शंका आणि प्रश्न संबंधित महिला सक्षमीकरण अभियानाच्या ग्रुपवर मांडावेत. त्यामुळे आवश्यक विषयांवर माहिती आणि मार्गदर्शन उपलब्ध करून देणे सुलभ होईल.

## ५. समाजातील प्रत्येक महिलेपर्यंत अभियान पोहोचविण्याचे आवाहन

या अभियानामध्ये केवळ महिला पदाधिकारी किंवा सामाजिक कार्यकर्त्यांनीच नव्हे, तर समाजातील प्रत्येक महिला, युवती, माता, पालक आणि कुटुंबातील सदस्यांनी सहभागी व्हावे.

विशेषतः प्रत्येक पालकाने आपल्या मुलीला शिकविणे, तिच्या स्वप्नांना पाठिंबा देणे आणि तिला आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनविण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.

महिलांना संधी मिळाली, योग्य मार्गदर्शन मिळाले आणि कुटुंबाचा पाठिंबा मिळाला तर त्या शिक्षण, उद्योग, प्रशासन, सामाजिक कार्य, राजकारण, कला, क्रीडा आणि विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय प्रगती करू शकतात.

## ६. संस्थेचा महिला सक्षमीकरणाबाबत संकल्प

होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे यांच्या माध्यमातून महिलांच्या शैक्षणिक, सामाजिक आणि आर्थिक प्रगतीसाठी जनजागृती व मार्गदर्शनाचे कार्य सातत्याने पुढे नेण्याचा संकल्प करण्यात आला आहे.

महिलांना समान संधी, सन्मान, सुरक्षितता, शिक्षण आणि स्वावलंबन मिळावे, हीच या अभियानामागील व्यापक भूमिका आहे.

**महिला सक्षम झाली तर कुटुंब सक्षम होते. कुटुंब सक्षम झाले तर समाज सक्षम होतो. आणि समाज सक्षम झाला तर राष्ट्राची प्रगती अधिक वेगाने होते.**

## ७. संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या

महिला सक्षमीकरण अभियानासह संस्थेच्या सर्व १३ समाजहित अभियानांचे विशेष अभ्यास आराखडे, उद्दिष्टे, उपक्रम आणि समाजहिताची माहिती संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटवर उपलब्ध आहे.

🌐 **अधिकृत वेबसाईट क्रमांक १ :**

[https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)

🌐 **अधिकृत वेबसाईट क्रमांक २ :**

[https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

🔎 **गुगलवर शोधा : होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे.**

**गुगलवर प्रश्न विचारा : “होलार समाज सामाजिक संस्थेचे कार्य काय आहे?”**

संस्थेचा कार्यप्रवास, १३ समाजहित अभियानांची माहिती आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सुरू असलेले प्रयत्न जाणून घ्या.

---

# 🚩🌺 महिला शिकवा • महिला घडवा • महिला स्वावलंबी करा! 🌺🚩

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**संस्थेचे ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

**विशेष प्रेरणादायी संदेश :**

स्त्री ही केवळ कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळणारी व्यक्ती नसून ती समाजाच्या परिवर्तनाची शक्ती आहे. तिच्या शिक्षणाला, स्वप्नांना, कर्तृत्वाला आणि स्वावलंबनाला योग्य संधी मिळाली पाहिजे. प्रत्येक मुलगी शिक्षित झाली पाहिजे, प्रत्येक महिला स्वाभिमानाने जगली पाहिजे आणि प्रत्येक कुटुंबाने महिलांच्या प्रगतीसाठी सहकार्य केले पाहिजे.

**चला, महिला सक्षमीकरणाच्या माध्यमातून सक्षम, सुशिक्षित, स्वावलंबी आणि संघटित होलार समाज घडवूया!**

एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!

🙏 जय भीम! जय संविधान! जय होलार!

होलार समाज जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र विशेष मार्गदर्शन अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🚩🌺 होलार समाज जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र विशेष मार्गदर्शन अभियान! जुन्या शासकीय नोंदींच्या आधारे समाजबांधवांचे जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी व्यापक जनजागृती! 🌺🚩

**📅 विशेष अभ्यास आराखडा : दिनांक १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६**

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था.

## प्रस्तावना : समाजबांधवांच्या महत्त्वाच्या प्रश्नावर संस्थेचा पुढाकार!

महाराष्ट्रातील होलार समाज हा अनुसूचित जाती प्रवर्गातील समाज असून महाराष्ट्राच्या अनुसूचित जातींच्या अधिकृत यादीमध्ये होलार समाजाचा अनुक्रमांक २६ आहे.

मात्र आजही समाजातील अनेक कुटुंबांना जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र मिळविताना विविध अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. जुन्या शाळेच्या नोंदी उपलब्ध नसणे, वडील किंवा आजोबांच्या अभिलेखांमध्ये जातीच्या नोंदी वेगवेगळ्या असणे, कागदपत्रांची कमतरता, वंशावळ सिद्ध करण्यातील अडचणी, प्रशासकीय प्रक्रियेची अपुरी माहिती आणि योग्य मार्गदर्शनाचा अभाव यामुळे अनेक विद्यार्थी व कुटुंबे अडचणीत येतात.

विशेषतः विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी, व्यावसायिक अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी, शासकीय नोकरीसाठी आणि आरक्षणाच्या लाभासाठी जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

ही समस्या लक्षात घेऊन **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने समाजबांधवांसाठी जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र विशेष मार्गदर्शन अभियान राबविण्यात येत आहे.

या अभियानाचा उद्देश समाजातील प्रत्येक पात्र व्यक्तीला योग्य माहिती, आवश्यक कागदपत्रांचे मार्गदर्शन आणि अधिकृत शासकीय प्रक्रियेची माहिती उपलब्ध करून देणे हा आहे.

## १. होलार समाजाच्या जात प्रमाणपत्राबाबत महत्त्वाची माहिती

महाराष्ट्र राज्याच्या अनुसूचित जातींच्या अधिकृत यादीमध्ये होलार समाजाचा समावेश अनुक्रमांक २६ येथे आहे.

त्यामुळे होलार समाजातील पात्र व्यक्तींना नियमानुसार अनुसूचित जातीचे जात प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी अर्ज करता येतो.

मात्र केवळ जातीचे नाव सांगणे पुरेसे नसून संबंधित व्यक्तीची जात, कुटुंबाची वंशावळ, जुने अभिलेख, सामान्य वास्तव्य आणि इतर आवश्यक पुराव्यांच्या आधारे सक्षम प्राधिकाऱ्याकडून तपासणी केली जाते.

**विशेष सूचना :** जुन्या शासकीय अभिलेखांमध्ये होलार जातीचा उल्लेख कोणत्या स्वरूपात आहे, त्याची तारीख काय आहे आणि संबंधित व्यक्तीशी त्या नोंदींचा संबंध काय आहे, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.

## २. जात प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

जात प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करताना अर्जदाराच्या परिस्थितीनुसार पुढील कागदपत्रे उपयोगी पडू शकतात.

**अ) अर्जदाराची वैयक्तिक कागदपत्रे**

१. आधारकार्ड.

२. जन्म प्रमाणपत्र.

३. शाळेचा दाखला किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र.

४. शाळेच्या प्रवेश नोंदवहीतील उतारा, उपलब्ध असल्यास.

५. रेशनकार्ड.

६. रहिवासी पुरावा.

७. पासपोर्ट आकाराचे छायाचित्र.

**ब) वडील व पितृकडील नातेवाईकांचे पुरावे**

१. वडिलांचा जात प्रमाणपत्र दाखला, उपलब्ध असल्यास.

२. वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला.

३. आजोबा यांचा शाळा सोडल्याचा दाखला.

४. पणजोबा यांच्या जुन्या शाळेच्या नोंदी, उपलब्ध असल्यास.

५. सख्खे काका, आत्या किंवा इतर पितृकडील रक्तसंबंधातील नातेवाईकांच्या जुन्या नोंदी.

६. रक्तसंबंधातील नातेवाईकांचे जात वैधता प्रमाणपत्र, उपलब्ध असल्यास.

७. ग्रामपंचायत, महसूल विभाग किंवा इतर शासकीय अभिलेख.

**क) पूरक कागदपत्रे**

१. कुटुंबाची वंशावळ.

२. आवश्यकतेनुसार शपथपत्र.

३. जुने जन्म-मृत्यू नोंदवहीचे उतारे.

४. कोतवाल बुक किंवा गाव नमुना अभिलेख.

५. जुने महसुली अभिलेख.

६. उपलब्ध असल्यास इतर संबंधित शासकीय पुरावे.

**महत्त्वाचे :** वरील यादी ही मार्गदर्शनासाठी आहे. प्रत्येक प्रकरणात सर्व कागदपत्रे अनिवार्य असतीलच असे नाही. संबंधित अधिकृत अर्ज पोर्टल आणि सक्षम प्राधिकाऱ्याने नमूद केलेल्या आवश्यक कागदपत्रांनुसार अर्ज करावा.

## ३. जुन्या शाळेच्या नोंदींचे विशेष महत्त्व

होलार समाजातील जात प्रमाणपत्राच्या प्रकरणांमध्ये जुन्या शाळेच्या नोंदी आणि इतर ऐतिहासिक शासकीय अभिलेखांना विशेष महत्त्व आहे.

अनेक कुटुंबांमध्ये आजोबा, पणजोबा किंवा वडिलांच्या शाळेच्या दाखल्यांमध्ये जातीची नोंद उपलब्ध असू शकते.

त्यामुळे प्रत्येक समाजबांधवाने पुढील ठिकाणी जुन्या नोंदी शोधण्याचा प्रयत्न करावा.

- वडील व आजोबा शिकलेल्या शाळा.

- संबंधित शाळेच्या जुन्या प्रवेश नोंदवह्या.

- ग्रामपंचायत कार्यालयातील जुने अभिलेख.

- तलाठी कार्यालयातील महसुली नोंदी.

- जन्म-मृत्यू नोंदवही.

- कोतवाल बुक व गाव नमुना अभिलेख.

- कुटुंबातील रक्तसंबंधातील नातेवाईकांचे जात वैधता प्रमाणपत्र.

विशेषतः पितृकडील रक्तसंबंधातील नातेवाईकांच्या जुन्या नोंदी तपासाव्यात. मात्र प्रत्येक प्रकरणात उपलब्ध पुरावे, त्यांची सत्यता, कालावधी आणि नातेसंबंध तपासूनच त्यांचे महत्त्व निश्चित केले जाते.

**संस्थेचे आवाहन : आपल्या घरातील जुने शाळेचे दाखले, जन्म-मृत्यू नोंदी आणि इतर शासकीय कागदपत्रे नष्ट करू नका. ती पुढील पिढ्यांसाठी महत्त्वाची ठरू शकतात.**

## ४. जात प्रमाणपत्रासाठी अर्ज कुठे व कसा करावा?

महाराष्ट्र शासनाच्या आपले सरकार पोर्टलवरून किंवा अधिकृत आपले सरकार सेवा केंद्रामार्फत जात प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पूर्ण करता येते.

**अधिकृत संकेतस्थळ :**

[https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/](https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/)

अर्जाची सामान्य प्रक्रिया :

१. आपले सरकार पोर्टलवर नोंदणी किंवा लॉगिन करावे.

२. महसूल विभागातील जात प्रमाणपत्र सेवा निवडावी.

३. अर्जदाराची वैयक्तिक माहिती भरावी.

४. जात व कुटुंबासंबंधी आवश्यक माहिती द्यावी.

५. आवश्यक कागदपत्रांच्या स्पष्ट प्रती अपलोड कराव्यात.

६. अर्ज सादर करून अर्ज क्रमांक जतन करावा.

७. अर्जाची सद्यस्थिती तपासावी.

८. सक्षम अधिकाऱ्यांकडून तपासणी झाल्यानंतर निर्णयानुसार प्रमाणपत्र मिळते.

जात प्रमाणपत्र देण्याचे सक्षम प्राधिकारी उपविभागीय अधिकारी किंवा उपजिल्हाधिकारी असतात. अर्जाची प्रक्रिया संबंधित शासकीय नियमांनुसार पूर्ण होते.

## ५. जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र यातील फरक समजून घ्या

अनेक समाजबांधवांना या दोन प्रक्रियांबाबत संभ्रम असतो.

**जात प्रमाणपत्र :**

सक्षम महसूल प्राधिकाऱ्याकडून व्यक्तीच्या जातीची नोंद व संबंधित पुराव्यांची तपासणी करून दिले जाणारे प्रमाणपत्र.

**जात वैधता प्रमाणपत्र :**

जिल्हा जात प्रमाणपत्र पडताळणी समितीकडून संबंधित व्यक्तीच्या जात दाव्याची तपासणी करून दिले जाणारे वैधता प्रमाणपत्र.

दोन्ही प्रक्रिया स्वतंत्र आहेत. जात प्रमाणपत्र मिळाल्यानंतर ज्या शैक्षणिक, नोकरी किंवा इतर प्रयोजनासाठी जात वैधता आवश्यक आहे, त्या प्रयोजनानुसार संबंधित समितीकडे अर्ज करावा.

## ६. नवीन बार्टी जात वैधता पोर्टल – १३ ऑक्टोबर २०२६ पासून नवीन सुविधा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (बार्टी), पुणे यांच्या अधिकृत घोषणेनुसार जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी नवीन पोर्टल दिनांक १३ ऑक्टोबर २०२६ पासून वापरण्यास सुरू करण्यात आले आहे.

याद्वारे नवीन अर्ज सादर करणे आणि अर्जाची स्थिती तपासणे शक्य आहे.

🌐 **नवीन अधिकृत पोर्टल :**

[https://cvc.barti.in/](https://cvc.barti.in/)

या पोर्टलवर नोंदणी करून संबंधित प्रयोजनानुसार अर्ज करावा.

जात वैधता अर्जाचे प्रमुख प्रकार :

१. विद्यार्थी (Student).

२. शासकीय सेवा (Service).

३. निवडणूक (Election).

४. इतर प्रयोजन (Other).

विद्यार्थ्यांनी अर्ज करताना संबंधित शैक्षणिक प्रयोजनानुसार योग्य प्रकार निवडावा.

**विशेष सूचना :** नवीन पोर्टलवरील अद्ययावत सूचना, अर्जाचे नमुने आणि आवश्यक कागदपत्रांची यादी वाचूनच अर्ज सादर करावा.

## ७. जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी आवश्यक कागदपत्रे

जात वैधता अर्जासाठी प्रकरणानुसार पुढील कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते.

१. अर्जदाराचे जात प्रमाणपत्र.

२. अर्जदाराचा शाळेचा दाखला किंवा शैक्षणिक नोंदी.

३. वडिलांचा शाळा सोडल्याचा दाखला.

४. आजोबा किंवा पितृकडील रक्तसंबंधातील नातेवाईकांच्या जुन्या शाळेच्या नोंदी.

५. कुटुंबाची वंशावळ व आवश्यक नमुन्यातील शपथपत्र.

६. रक्तसंबंधातील नातेवाईकांचे जात वैधता प्रमाणपत्र, उपलब्ध असल्यास.

७. अर्जाच्या प्रयोजनानुसार शैक्षणिक संस्थेचे किंवा नियुक्ती प्राधिकाऱ्याचे प्रमाणपत्र.

८. जुन्या जन्म-मृत्यू नोंदी आणि महसुली अभिलेख.

९. जात दाव्याच्या समर्थनार्थ उपलब्ध इतर पुरावे.

१०. पोर्टलवर नमूद केलेले संबंधित अर्जाचे नमुने व घोषणापत्र.

**महत्त्वाचे :** जात वैधता प्रक्रियेत पुराव्यांची सत्यता, जुन्या नोंदींचा कालावधी, वंशावळ आणि रक्तसंबंध यांची तपासणी केली जाते. त्यामुळे प्रत्येक अर्जदाराने आपले कागदपत्र व्यवस्थित तपासून सादर करावे.

## ८. जात वैधता अर्ज करताना कोणत्या चुका टाळाव्यात?

१. चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती अर्जात भरू नये.

२. नाव, जन्मतारीख आणि कुटुंबातील नातेसंबंध यामध्ये विसंगती असल्यास योग्य स्पष्टीकरण व पुरावे जोडावेत.

३. जुन्या शाळेच्या नोंदींच्या अस्पष्ट प्रती अपलोड करू नयेत.

४. खोटी व बनावट कागदपत्रे सादर करू नयेत.

५. वंशावळीत चुकीची नाती दाखवू नयेत.

६. अर्ज सादर केल्यानंतर त्याचा क्रमांक व पावती जतन करावी.

७. समितीकडून त्रुटी किंवा अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी आल्यास मुदतीत योग्य उत्तर द्यावे.

८. कोणत्याही अनधिकृत व्यक्तीला पैसे देऊन बेकायदेशीर मार्गाने प्रमाणपत्र मिळविण्याचा प्रयत्न करू नये.

खोटी कागदपत्रे सादर करणे हा गंभीर कायदेशीर अपराध ठरू शकतो.

## ९. जात प्रमाणपत्र व जात वैधता नाकारली किंवा प्रलंबित राहिली तर काय करावे?

काही प्रकरणांमध्ये अर्जदारांना कागदपत्रांच्या त्रुटी, जुन्या नोंदींचा अभाव किंवा इतर कारणांमुळे अडचणी येतात.

अशा वेळी घाईने नवीन अर्ज करण्याऐवजी संबंधित कार्यालयाकडून लेखी कारणे व त्रुटींची माहिती घ्यावी.

पुढील कार्यवाही करावी :

- अर्जाची पावती आणि अर्ज क्रमांक जतन करावा.

- अर्जावर आलेले आक्षेप किंवा त्रुटी तपासाव्यात.

- आवश्यक कागदपत्रे जमा करावीत.

- संबंधित सक्षम अधिकाऱ्यांकडे लेखी निवेदन द्यावे.

- लागू नियमांनुसार अपील किंवा पुनर्विचाराची उपलब्ध प्रक्रिया तपासावी.

- आवश्यक असल्यास विधिज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

समाजबांधवांनी कोणत्याही अडचणीबाबत संबंधित कार्यालयाकडून लेखी माहिती घेणे महत्त्वाचे आहे.

## १०. संस्थेमार्फत विनामूल्य मार्गदर्शन अभियान

होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे यांच्या वतीने समाजातील विद्यार्थ्यांना, पालकांना, महिला आणि इतर समाजबांधवांना जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र प्रक्रियेबाबत विनामूल्य मार्गदर्शन करण्यात येत आहे.

या अभियानांतर्गत पुढील बाबींवर मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

१. जात प्रमाणपत्रासाठी आवश्यक कागदपत्रांची माहिती.

२. जात वैधता अर्जाची प्रक्रिया समजावून सांगणे.

३. जुन्या शाळेच्या नोंदी शोधण्यासाठी मार्गदर्शन.

४. वडील, आजोबा आणि पितृकडील नातेवाईकांच्या पुराव्यांचे महत्त्व समजावणे.

५. वंशावळ तयार करण्याबाबत प्राथमिक मार्गदर्शन.

६. आपले सरकार पोर्टल आणि बार्टीच्या नवीन पोर्टलची माहिती.

७. अर्जामधील त्रुटी व कागदपत्रांबाबत प्राथमिक मार्गदर्शन.

८. अर्ज प्रलंबित राहिल्यास पुढील कार्यवाहीबाबत माहिती.

९. समाजातील विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक प्रवेशासाठी वेळेत आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवण्याचे आवाहन.

**संस्थेचे स्पष्ट धोरण : समाजबांधवांना योग्य माहिती आणि मार्गदर्शन विनामूल्य उपलब्ध करून देणे. कोणतेही प्रमाणपत्र मिळवून देण्याची हमी दिली जात नाही. अंतिम निर्णय सक्षम शासकीय प्राधिकरण किंवा पडताळणी समितीचा असेल.**

## ११. समाजबांधवांनी संस्थेच्या ग्रुपवर कोणती माहिती द्यावी?

ज्या समाजबांधवांना जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता प्रमाणपत्राबाबत मार्गदर्शन हवे आहे, त्यांनी संबंधित ग्रुपवर खालील माहिती द्यावी.

१. अर्जदाराचे जिल्हा व तालुका.

२. अर्जदाराचे वय.

३. वडिलांच्या शाळेच्या दाखल्यावर जातीची कोणती नोंद आहे?

४. आजोबा किंवा पणजोबा यांच्या जुन्या शाळेच्या नोंदी उपलब्ध आहेत का?

५. कुटुंबातील रक्तसंबंधातील कोणाकडे जात प्रमाणपत्र आहे का?

६. रक्तसंबंधातील कोणाला जात वैधता प्रमाणपत्र मिळाले आहे का?

७. अर्जदार विद्यार्थी आहे, नोकरीसाठी अर्जदार आहे की इतर प्रयोजनासाठी अर्ज करीत आहे?

८. यापूर्वी जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता अर्ज केला असल्यास त्याची सद्यस्थिती काय आहे?

**सूचना : आधार क्रमांक, वैयक्तिक ओळख क्रमांक, बँक तपशील किंवा संवेदनशील कागदपत्रे सार्वजनिक ग्रुपवर टाकू नयेत. आवश्यक असल्यास सुरक्षित माध्यमातूनच कागदपत्रांची देवाणघेवाण करावी.**

## १२. सर्व होलार समाजबांधवांना विशेष आवाहन

महाराष्ट्रातील होलार समाजातील प्रत्येक कुटुंबाने आपल्या पुढील पिढीच्या शैक्षणिक भवितव्याचा विचार करून जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्राची आवश्यक कार्यवाही वेळेत पूर्ण करावी.

विशेषतः पालकांनी आपल्या मुला-मुलींच्या शैक्षणिक प्रवेशाच्या वेळी कोणतीही अडचण निर्माण होऊ नये यासाठी आवश्यक कागदपत्रे आधीपासून तयार ठेवावीत.

जुन्या पिढीतील व्यक्तींचे शाळेचे दाखले, जन्म-मृत्यू नोंदी आणि इतर शासकीय पुरावे सुरक्षित ठेवावेत. आपल्या कुटुंबातील रक्तसंबंधातील नातेवाईकांना मिळालेली जात वैधता प्रमाणपत्रे आणि त्यासंबंधीचे अभिलेखही जतन करावेत.

**आज आपण जतन केलेले जुने अभिलेख उद्याच्या पिढीच्या शैक्षणिक आणि सामाजिक प्रगतीसाठी महत्त्वाचे ठरू शकतात.**

## १३. संस्थेचा सामाजिक न्याय आणि पारदर्शकतेचा संकल्प

होलार समाजाच्या विविध प्रश्नांवर संस्थेच्या माध्यमातून शासनदरबारी सातत्याने पाठपुरावा करण्यात येत आहे.

जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रक्रियेत समाजबांधवांना योग्य माहिती मिळावी, त्यांच्या अडचणी समजून घेतल्या जाव्यात, शासकीय नियमांनुसार पारदर्शक कार्यवाही व्हावी आणि पात्र लाभार्थ्यांना त्यांचे हक्क मिळावेत, यासाठी संस्था प्रयत्नशील आहे.

समाजातील कोणताही विद्यार्थी केवळ माहितीच्या अभावामुळे शैक्षणिक संधीपासून वंचित राहू नये, कोणत्याही कुटुंबाला योग्य मार्गदर्शनाअभावी अनावश्यक त्रास सहन करावा लागू नये, हाच या अभियानाचा प्रमुख हेतू आहे.

---

## महत्त्वाच्या अधिकृत संकेतस्थळांच्या लिंक

**१. महाराष्ट्र शासन – आपले सरकार पोर्टल**

[https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/](https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/)

**२. बार्टी – नवीन जात वैधता प्रमाणपत्र पोर्टल**

[https://cvc.barti.in/](https://cvc.barti.in/)

**३. बार्टी – अधिकृत संकेतस्थळ**

[https://www.barti.maharashtra.gov.in/](https://www.barti.maharashtra.gov.in/)

**४. जुने जात वैधता पोर्टल – नवीन पोर्टलविषयी सूचना**

[https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/](https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in/)

---

# 🚩🌺 विशेष संकल्प : प्रत्येक पात्र होलार समाजबांधवाला जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रक्रियेची योग्य माहिती मिळालीच पाहिजे! 🌺🚩

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था.

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**संस्थेचे ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

**एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!**

🙏 जय भीम! जय संविधान! जय होलार!

**विशेष संदेश :**

जात प्रमाणपत्र हा केवळ एक शासकीय दाखला नाही, तर पात्र नागरिकांना त्यांच्या शैक्षणिक, सामाजिक आणि घटनात्मक हक्कांचा लाभ मिळविण्याच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे.

चला, जुन्या अभिलेखांचे जतन करूया, नवीन पिढीला योग्य मार्गदर्शन करूया आणि समाजाच्या न्याय्य हक्कांसाठी एकजुटीने प्रयत्न करूया!

लेख प्रसिद्ध करताना जोडावयाचे अधिकृत संदर्भ :

- महाराष्ट्र शासनाच्या जात प्रमाणपत्र कागदपत्रांच्या यादीसाठी [आपले सरकार – जात प्रमाणपत्र आवश्यक कागदपत्रे](https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/en/Login/Certificate_Documents?SR33REqxZEInJ=LICmPlIb\&ServiceId=1284\&utm_source=chatgpt.com). 

  [image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in\&sz=32)

  aaplesarkar.mahaonline.gov.in+1

- नवीन पोर्टल १३ ऑक्टोबर २०२६ पासून वापरण्याची बार्टीची सूचना 

  [image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in\&sz=32)

  bartievalidity.maharashtra.gov.in+1

  .

- जात वैधता अर्जाचे प्रकार आणि जिल्हा पडताळणी समित्यांची माहिती 

  [image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://www.bartievalidity.maharashtra.gov.in\&sz=32)

  bartievalidity.maharashtra.gov.in+1

  .

सर्वधर्म समभाव वधू वर सूचक अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🌺 सर्वधर्म समभाव वधू-वर सूचक अभियान

## विशेष अभ्यास आराखडा : १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

*ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था*\

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

### 🌸 अभियानाचे ब्रीदवाक्य

**“योग्य जोडीदाराची निवड • कुटुंबांचा सन्मान • नात्यांमध्ये विश्वास!”**

### अभियानाची प्रस्तावना

विवाह हा केवळ दोन व्यक्तींचा संबंध नसून दोन कुटुंबांना जोडणारा महत्त्वाचा सामाजिक संस्कार आहे. आजच्या बदलत्या काळात विवाह जुळविताना शिक्षण, नोकरी, व्यवसाय, स्वभाव, आरोग्यविषयक माहिती, कौटुंबिक पार्श्वभूमी आणि परस्पर समजूतदारपणा यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.

या उद्देशाने होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या वतीने **सर्वधर्म समभाव वधू-वर सूचक अभियान** राबविण्यात येत आहे. या अभियानातून विवाह इच्छुक युवक-युवती आणि त्यांच्या कुटुंबांना योग्य मार्गदर्शन, विश्वासार्ह माहितीची देवाणघेवाण आणि सन्मानपूर्वक विवाह जुळविण्यासाठी सकारात्मक व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न आहे.

### 📚 ११ दिवसांचा विशेष अभ्यास आराखडा

**१० नोव्हेंबर – वधू-वर सूचक अभियानाची ओळख व उद्दिष्टे**\

अभियानाची गरज, उद्देश, कार्यपद्धती आणि समाजातील विवाह इच्छुकांना मिळणारे मार्गदर्शन.

**११ नोव्हेंबर – वधू-वर नोंदणी करताना आवश्यक माहिती**\

वैयक्तिक माहिती, शिक्षण, व्यवसाय, वय, अपेक्षा आणि संपर्क तपशील अचूकपणे नोंदविण्याचे महत्त्व.

**१२ नोव्हेंबर – शिक्षण, नोकरी आणि व्यवसायाला प्राधान्य**\

विवाह जुळविताना शिक्षण, कौशल्य, रोजगार, व्यवसाय आणि आर्थिक स्वावलंबनाचा योग्य विचार.

**१३ नोव्हेंबर – युवक-युवतींची पसंती व संमती**\

विवाहाचा निर्णय घेताना वधू-वरांची स्वतंत्र इच्छा, पसंती आणि परस्पर संमती यांचा आदर.

**१४ नोव्हेंबर – कौटुंबिक पार्श्वभूमी आणि स्वभाव जुळविणे**\

कुटुंबातील संस्कार, विचार, स्वभाव, जीवनशैली आणि परस्पर समजूतदारपणाचे महत्त्व.

**१५ नोव्हेंबर – सर्वधर्म समभाव आणि सामाजिक एकोपा**\

जात, धर्म, पंथ आणि सामाजिक भेदभावापलीकडे जाऊन परस्पर आदर, समानता आणि माणुसकीची भावना जपणे.

**१६ नोव्हेंबर – विवाहपूर्व संवाद आणि अपेक्षांची स्पष्टता**\

विवाहापूर्वी शिक्षण, करिअर, कुटुंबाची जबाबदारी, राहण्याचे ठिकाण आणि भविष्यातील नियोजन यावर स्पष्ट संवाद.

**१७ नोव्हेंबर – फसवणूक टाळण्यासाठी पडताळणी व पारदर्शकता**\

वधू-वरांची माहिती, कागदपत्रे आणि कौटुंबिक तपशील योग्य पद्धतीने पडताळणे. खोटी माहिती, बनावट प्रोफाइल आणि आर्थिक फसवणुकीपासून सावध राहणे.

**१८ नोव्हेंबर – विवाहातील अनावश्यक खर्च, हुंडा आणि दिखावा टाळणे**\

हुंडामुक्त, साधेपणाने आणि परस्पर सन्मानाने विवाह करण्याचा सामाजिक संदेश.

**१९ नोव्हेंबर – विवाहानंतरचे जीवन आणि परस्पर जबाबदाऱ्या**\

पती-पत्नीमधील विश्वास, संवाद, समानता, एकमेकांच्या स्वप्नांना साथ आणि कुटुंबातील जबाबदाऱ्यांचे महत्त्व.

**२० नोव्हेंबर – अभियानाचा आढावा आणि पुढील कृती आराखडा**\

विवाह इच्छुकांच्या नोंदणीला प्रोत्साहन, उपलब्ध माहितीचे अद्ययावतीकरण, पालकांचे मार्गदर्शन आणि अभियान अधिक प्रभावी करण्यासाठी पुढील नियोजन.

### 🎯 अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. विवाह इच्छुक युवक-युवतींसाठी विश्वासार्ह आणि सन्मानपूर्वक व्यासपीठ उपलब्ध करणे.\

२. शिक्षित, स्वावलंबी आणि कर्तृत्ववान युवक-युवतींना योग्य जोडीदार निवडण्यासाठी मदत करणे.\

३. वधू-वर आणि पालकांमध्ये पारदर्शक संवाद वाढविणे.\

४. युवक-युवतींच्या पसंती व संमतीला सर्वोच्च महत्त्व देणे.\

५. हुंडामुक्त, साधे आणि आदर्श विवाह घडविण्यास प्रोत्साहन देणे.\

६. सर्वधर्म समभाव, सामाजिक एकोपा आणि परस्पर सन्मानाची भावना दृढ करणे.\

७. विवाहाच्या नावाखाली होणारी फसवणूक आणि चुकीची माहिती याबाबत जनजागृती करणे.

### 🌺 समाजबांधवांना आवाहन

विवाह इच्छुक युवक-युवती, पालक आणि समाजातील सर्व नागरिकांनी या अभियानाचा लाभ घ्यावा. आपल्या कुटुंबातील विवाह इच्छुक मुला-मुलींची माहिती योग्य संमतीने नोंदवावी. उपलब्ध माहितीची सत्यता तपासूनच पुढील निर्णय घ्यावा.

**विवाह जुळविणे हे केवळ एक काम नाही, तर दोन कुटुंबांमध्ये विश्वासाचे नाते निर्माण करण्याची सामाजिक जबाबदारी आहे.**

**संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ :**\

[https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)\

[https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

**गुगलवर शोधा — होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे!**

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे\

**ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

*“एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!”*

**जय भीम! जय संविधान! जय होलार!**

महायोजना मार्गदर्शक अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🌺 महायोजना मार्गदर्शन अभियान

## दिनांक १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६

### केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि लाभ मिळविण्यासाठी विशेष अभ्यास आराखडा

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

**ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था**\

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

### 🌺 अभियानाचे ब्रीदवाक्य

**“शासकीय योजनांची माहिती प्रत्येक घरापर्यंत • पात्र लाभार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन • समाजाचा सर्वांगीण विकास!”**

## १. अभियानाची प्रस्तावना

केंद्र व महाराष्ट्र शासनाच्या माध्यमातून समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, वंचित, मागासवर्गीय, अनुसूचित जाती, महिला, विद्यार्थी, युवक, ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग व्यक्ती, बेरोजगार आणि गरजू कुटुंबांसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबविण्यात येतात.

मात्र अनेक वेळा योजनांची माहिती नसणे, पात्रतेचे निकष समजत नसणे, आवश्यक कागदपत्रांची अपूर्णता, ऑनलाइन अर्ज करताना येणाऱ्या अडचणी, संबंधित कार्यालयांची माहिती नसणे आणि अर्जाचा पाठपुरावा न होणे यामुळे पात्र लाभार्थी शासकीय योजनांपासून वंचित राहतात.

ही बाब लक्षात घेऊन **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने महायोजना मार्गदर्शन अभियान राबविण्यात येत आहे.

या अभियानाचा मुख्य उद्देश म्हणजे शासनाच्या विविध योजनांची योग्य, वस्तुनिष्ठ आणि अद्ययावत माहिती समाजबांधवांपर्यंत पोहोचविणे, पात्र लाभार्थ्यांना अर्ज प्रक्रियेबाबत मार्गदर्शन करणे आणि योजनांचा लाभ मिळविण्यासाठी आवश्यक प्रशासकीय पाठपुरावा करण्याची माहिती देणे.

## २. अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचविणे.

२. अनुसूचित जाती व इतर पात्र प्रवर्गांसाठी असलेल्या योजनांची माहिती देणे.

३. विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, शैक्षणिक अनुदान आणि उच्च शिक्षणासाठी उपलब्ध योजनांची माहिती देणे.

४. बेरोजगार युवक-युवतींना रोजगार, स्वयंरोजगार, कौशल्य विकास आणि प्रशिक्षण योजनांची माहिती देणे.

५. महिला, विधवा, निराधार आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध योजनांबाबत मार्गदर्शन करणे.

६. घरकुल, आरोग्य, सामाजिक सुरक्षा आणि आर्थिक सहाय्य योजनांची माहिती देणे.

७. विविध शासकीय महामंडळांच्या कर्ज व आर्थिक सहाय्य योजनांची माहिती देणे.

८. ऑनलाइन अर्ज, आवश्यक कागदपत्रे, पात्रता आणि अर्जाचा पाठपुरावा याबाबत मार्गदर्शन करणे.

९. पात्र लाभार्थ्यांना योजनांचा लाभ मिळविण्यात येणाऱ्या अडचणी समजून घेऊन योग्य कार्यालयाकडे मार्गदर्शन करणे.

१०. योजनांच्या अंमलबजावणीत पारदर्शकता, जनजागृती आणि लाभार्थ्यांचे अधिकार याबाबत जागरूकता निर्माण करणे.

---

# 📚 ३. अकरा दिवसांचा विशेष अभ्यास आराखडा

## दिनांक १० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : शासकीय महायोजनांची ओळख आणि योजनांचे महत्त्व

- केंद्र व महाराष्ट्र शासनाच्या कल्याणकारी योजनांची मूलभूत माहिती.

- विविध विभागांमार्फत राबविण्यात येणाऱ्या योजनांची ओळख.

- कोणत्या घटकासाठी कोणत्या प्रकारच्या योजना उपलब्ध असतात?

- पात्रता, उत्पन्न मर्यादा आणि प्रवर्गनिहाय निकष समजून घेणे.

- शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळांवरून माहिती मिळविण्याची पद्धत.

- अफवा, अपूर्ण माहिती आणि अनधिकृत एजंटांपासून सावध राहण्याचे मार्गदर्शन.

**उद्देश :** प्रत्येक कुटुंबाला आपल्यासाठी कोणत्या शासकीय योजना उपलब्ध असू शकतात याची प्राथमिक माहिती मिळावी.

## दिनांक ११ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : अनुसूचित जाती व सामाजिक न्याय विभागाच्या योजना

- अनुसूचित जातीतील पात्र लाभार्थ्यांसाठी विविध योजनांची माहिती.

- सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या योजना.

- विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती व शैक्षणिक सहाय्य.

- मागासवर्गीय घटकांसाठी आर्थिक व सामाजिक विकास योजना.

- जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्राचे महत्त्व.

- संबंधित विभाग, कार्यालये आणि अधिकृत अर्ज प्रक्रियेची माहिती.

**उद्देश :** अनुसूचित जातीतील पात्र कुटुंबांना सामाजिक न्याय विभागाच्या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी योग्य दिशा मिळावी.

## दिनांक १२ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक महायोजना व शिष्यवृत्ती

- शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती योजना.

- उच्च शिक्षण, व्यावसायिक शिक्षण आणि तांत्रिक शिक्षणासाठी उपलब्ध सहाय्य.

- वसतिगृह, शैक्षणिक साहित्य आणि इतर पात्र शैक्षणिक सुविधांची माहिती.

- परदेशी शिक्षणासाठी लागू असलेल्या शिष्यवृत्ती योजनांची माहिती.

- ऑनलाइन शिष्यवृत्ती अर्ज आणि आवश्यक कागदपत्रे.

- अर्जातील चुका, अपूर्ण कागदपत्रे आणि अर्जाची स्थिती तपासण्याची पद्धत.

**उद्देश :** आर्थिक अडचणींमुळे कोणत्याही पात्र विद्यार्थ्याचे शिक्षण थांबू नये यासाठी जनजागृती करणे.

## दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : महिला, मुली आणि कुटुंब कल्याण योजना

- महिलांच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी उपलब्ध शासकीय योजना.

- पात्र महिलांसाठी स्वयंरोजगार आणि कौशल्य विकास योजना.

- मुलींच्या शिक्षणासाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्य.

- विधवा, निराधार आणि गरजू महिलांसाठी सामाजिक सुरक्षा योजना.

- बचत गट, महिला उद्योजकता आणि व्यवसाय प्रशिक्षण.

- महिलांना योजनांसाठी अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रांची माहिती.

**उद्देश :** महिला व मुलींना शिक्षण, आर्थिक स्वावलंबन आणि सामाजिक सुरक्षिततेच्या संधींबाबत जागरूक करणे.

## दिनांक १४ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : रोजगार, स्वयंरोजगार आणि कौशल्य विकास योजना

- बेरोजगार युवक-युवतींसाठी रोजगाराच्या संधी.

- कौशल्य विकास प्रशिक्षण आणि व्यवसायाभिमुख अभ्यासक्रम.

- स्वयंरोजगारासाठी उपलब्ध शासकीय योजना.

- लघुउद्योग, घरगुती व्यवसाय आणि सेवा क्षेत्रातील संधी.

- व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी प्रकल्प अहवाल व आर्थिक नियोजन.

- रोजगार मेळावे, प्रशिक्षण केंद्रे आणि अधिकृत नोंदणी प्रक्रिया.

**उद्देश :** युवक-युवतींना नोकरीबरोबरच स्वयंरोजगाराच्या संधींची माहिती मिळावी.

## दिनांक १५ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : शासकीय महामंडळांच्या कर्ज व आर्थिक सहाय्य योजना

- संत रोहिदास चर्मोद्योग व चर्मकार विकास महामंडळाच्या योजनांची माहिती.

- अनुसूचित जातीतील पात्र लाभार्थ्यांसाठी विविध महामंडळांच्या योजना.

- व्यवसाय कर्ज, बीजभांडवल आणि स्वयंरोजगार सहाय्याच्या उपलब्ध योजना.

- कर्जासाठी पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया.

- बँक कर्ज व महामंडळाच्या आर्थिक सहाय्यातील फरक.

- अर्ज मंजुरी, निधी वितरण आणि प्रलंबित अर्जांचा पाठपुरावा.

- लाभार्थ्यांनी अधिकृत कार्यालयाकडून योजना व निधीची सद्यस्थिती तपासण्याचे महत्त्व.

**उद्देश :** पात्र युवक-युवती आणि व्यावसायिकांना आर्थिक सहाय्याच्या उपलब्ध संधींची योग्य माहिती मिळवून देणे.

## दिनांक १६ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : घरकुल, निवास आणि मूलभूत सुविधा योजना

- पात्र कुटुंबांसाठी प्रधानमंत्री आवास योजना व संबंधित घरकुल योजनांची माहिती.

- ग्रामीण व शहरी भागातील घरकुल योजनांमधील फरक.

- घरकुलासाठी पात्रता व निकष.

- आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया.

- पिण्याचे पाणी, स्वच्छता, वीज आणि इतर मूलभूत सुविधांसंबंधी योजनांची माहिती.

- घरकुल अर्जाची स्थिती व मंजुरीसाठी पाठपुरावा.

**उद्देश :** गरजू आणि पात्र कुटुंबांना निवास व मूलभूत सुविधांसाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्याची माहिती मिळावी.

## दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : आरोग्य, वैद्यकीय सहाय्य आणि विमा संरक्षण योजना

- पात्र कुटुंबांसाठी आयुष्मान भारत व संबंधित आरोग्य संरक्षण योजनांची माहिती.

- महाराष्ट्रातील लागू आरोग्य योजनांची माहिती.

- पात्र लाभार्थ्यांसाठी रुग्णालयीन उपचार सुविधांची माहिती.

- आरोग्य कार्ड, पात्रता तपासणी आणि नोंदणी प्रक्रिया.

- गंभीर आजार व वैद्यकीय उपचारांसाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्य.

- आरोग्य विमा आणि वैद्यकीय खर्च नियोजनाचे महत्त्व.

**उद्देश :** आर्थिक अडचणींमुळे पात्र नागरिकांना आरोग्यसेवेपासून वंचित राहावे लागू नये यासाठी जनजागृती करणे.

## दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग आणि सामाजिक सुरक्षा योजना

- ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध शासकीय कल्याणकारी योजना.

- पात्र ज्येष्ठ नागरिकांसाठी पेन्शन व आर्थिक सहाय्य.

- दिव्यांग व्यक्तींसाठी प्रमाणपत्र, सहाय्यक साधने आणि पुनर्वसन योजना.

- विधवा, निराधार आणि गरजू नागरिकांसाठी सामाजिक अर्थसहाय्य.

- पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे.

- संबंधित शासकीय कार्यालये आणि अर्जाचा पाठपुरावा.

**उद्देश :** समाजातील ज्येष्ठ, दिव्यांग आणि गरजू घटकांना सन्मानाने जगण्यासाठी उपलब्ध योजनांची माहिती मिळावी.

## दिनांक १९ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : ऑनलाइन शासकीय सेवा, कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया

- आपले सरकार पोर्टल आणि इतर अधिकृत ऑनलाइन सेवा.

- शासकीय योजनांसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

- आधार कार्ड, बँक खाते, उत्पन्न प्रमाणपत्र, जात प्रमाणपत्र आणि इतर कागदपत्रांचे महत्त्व.

- अर्जाची स्थिती ऑनलाइन तपासण्याची पद्धत.

- अर्ज नाकारला गेल्यास किंवा प्रलंबित राहिल्यास करावयाची कार्यवाही.

- संबंधित विभागाकडे लेखी निवेदन, तक्रार आणि पाठपुरावा.

- माहिती अधिकार कायद्याचा योग्य वापर आणि पारदर्शकतेचे महत्त्व.

**उद्देश :** नागरिकांना शासकीय कार्यालयांवर अनावश्यक अवलंबून न राहता अधिकृत डिजिटल सेवांचा योग्य वापर करता यावा.

## दिनांक २० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : अभियानाचा आढावा, लाभार्थी मार्गदर्शन आणि पुढील कृती आराखडा

- मागील दहा दिवसांत अभ्यासलेल्या योजनांचा आढावा.

- समाजातील पात्र लाभार्थ्यांची गरज ओळखणे.

- कोणत्या लाभार्थ्याला कोणत्या विभागाची योजना लागू होऊ शकते याबाबत प्राथमिक मार्गदर्शन.

- अर्ज करताना येणाऱ्या अडचणींची नोंद घेणे.

- संबंधित विभाग व अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करण्याची पद्धत.

- शासकीय योजनांची माहिती प्रत्येक गाव, तालुका आणि जिल्ह्यापर्यंत पोहोचविण्यासाठी नियोजन.

- अभियानाच्या पुढील टप्प्यात मार्गदर्शन शिबिरे व जनजागृती उपक्रम राबविण्याचा विचार.

**उद्देश :** योजनांची केवळ माहिती देणे एवढ्यावर न थांबता पात्र लाभार्थ्यांना प्रत्यक्ष अर्ज आणि पाठपुराव्याच्या दिशेने मार्गदर्शन करणे.

---

## ४. महत्त्वाची सूचना – लाभार्थ्यांनी काय काळजी घ्यावी?

१. कोणत्याही योजनेचा लाभ मिळविण्यापूर्वी शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून सद्यस्थिती तपासावी.

२. प्रत्येक योजनेचे पात्रता निकष, उत्पन्न मर्यादा, प्रवर्ग आणि आवश्यक कागदपत्रे वेगवेगळी असू शकतात.

३. अर्ज करताना खरी व अचूक माहिती द्यावी.

४. कोणत्याही अनधिकृत व्यक्तीला पैसे देऊ नयेत किंवा वैयक्तिक माहिती व OTP देऊ नये.

५. अर्ज केल्यानंतर पावती व अर्ज क्रमांक जतन करून ठेवावा.

६. योजना मंजूर होणे किंवा आर्थिक लाभ मिळणे हे संबंधित शासन विभागाच्या नियमांवर, पात्रतेवर, उपलब्ध निधीवर आणि अधिकृत निर्णयावर अवलंबून असते.

७. संस्थेमार्फत योजनांची माहिती व मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाईल; मात्र कोणत्याही योजनेचा लाभ मंजूर करून देण्याची हमी दिली जात नाही.

## ५. समाजबांधवांना संस्थेचे विशेष आवाहन

समाजातील अनेक कुटुंबे शासकीय योजनांपासून केवळ माहितीअभावी वंचित राहतात. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी प्रत्येक सुशिक्षित नागरिकाने आपल्या कुटुंबातील, परिसरातील आणि गावातील गरजू व्यक्तींना योजनांची योग्य माहिती द्यावी.

विद्यार्थी, पालक, महिला, बेरोजगार युवक-युवती, ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग व्यक्ती, शेतकरी, लघुउद्योजक आणि आर्थिकदृष्ट्या गरजू कुटुंबांनी या अभियानाचा लाभ घ्यावा.

आपल्या समाजातील पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत शासकीय योजनांची माहिती पोहोचविणे ही केवळ संस्थेची नव्हे, तर प्रत्येक जागरूक नागरिकाची सामाजिक जबाबदारी आहे.

### 🌺 संस्थेचा संकल्प

**“शासकीय योजना कागदावर न राहता पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचल्या पाहिजेत. माहितीचा अभाव दूर झाला पाहिजे. प्रत्येक कुटुंब सक्षम झाले पाहिजे. शिक्षण, रोजगार, आरोग्य, आर्थिक सुरक्षा आणि सामाजिक सन्मान यांच्या माध्यमातून समाजाचा सर्वांगीण विकास झाला पाहिजे.”**

**चला, योजनांची माहिती घेऊया, पात्रतेनुसार अर्ज करूया आणि आपल्या हक्काच्या शासकीय सुविधांसाठी जागरूक राहूया!**

### अधिक माहितीसाठी संस्थेची अधिकृत संकेतस्थळे

१. [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)

२. [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

**गुगलवर शोधा — होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे!**

---

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

*“एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!”*

**जय भीम! जय संविधान! जय होलार!**

महायोजना मार्गदर्शन अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🌺 महायोजना मार्गदर्शन अभियान

## दिनांक १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६

### केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि लाभ मिळविण्यासाठी विशेष अभ्यास आराखडा

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

**ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था**\

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

### 🌺 अभियानाचे ब्रीदवाक्य

**“शासकीय योजनांची माहिती प्रत्येक घरापर्यंत • पात्र लाभार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन • समाजाचा सर्वांगीण विकास!”**

## १. अभियानाची प्रस्तावना

केंद्र व महाराष्ट्र शासनाच्या माध्यमातून समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, वंचित, मागासवर्गीय, अनुसूचित जाती, महिला, विद्यार्थी, युवक, ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग व्यक्ती, बेरोजगार आणि गरजू कुटुंबांसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबविण्यात येतात.

मात्र अनेक वेळा योजनांची माहिती नसणे, पात्रतेचे निकष समजत नसणे, आवश्यक कागदपत्रांची अपूर्णता, ऑनलाइन अर्ज करताना येणाऱ्या अडचणी, संबंधित कार्यालयांची माहिती नसणे आणि अर्जाचा पाठपुरावा न होणे यामुळे पात्र लाभार्थी शासकीय योजनांपासून वंचित राहतात.

ही बाब लक्षात घेऊन **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने महायोजना मार्गदर्शन अभियान राबविण्यात येत आहे.

या अभियानाचा मुख्य उद्देश म्हणजे शासनाच्या विविध योजनांची योग्य, वस्तुनिष्ठ आणि अद्ययावत माहिती समाजबांधवांपर्यंत पोहोचविणे, पात्र लाभार्थ्यांना अर्ज प्रक्रियेबाबत मार्गदर्शन करणे आणि योजनांचा लाभ मिळविण्यासाठी आवश्यक प्रशासकीय पाठपुरावा करण्याची माहिती देणे.

## २. अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. केंद्र व राज्य शासनाच्या विविध कल्याणकारी योजनांची माहिती समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचविणे.

२. अनुसूचित जाती व इतर पात्र प्रवर्गांसाठी असलेल्या योजनांची माहिती देणे.

३. विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, शैक्षणिक अनुदान आणि उच्च शिक्षणासाठी उपलब्ध योजनांची माहिती देणे.

४. बेरोजगार युवक-युवतींना रोजगार, स्वयंरोजगार, कौशल्य विकास आणि प्रशिक्षण योजनांची माहिती देणे.

५. महिला, विधवा, निराधार आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध योजनांबाबत मार्गदर्शन करणे.

६. घरकुल, आरोग्य, सामाजिक सुरक्षा आणि आर्थिक सहाय्य योजनांची माहिती देणे.

७. विविध शासकीय महामंडळांच्या कर्ज व आर्थिक सहाय्य योजनांची माहिती देणे.

८. ऑनलाइन अर्ज, आवश्यक कागदपत्रे, पात्रता आणि अर्जाचा पाठपुरावा याबाबत मार्गदर्शन करणे.

९. पात्र लाभार्थ्यांना योजनांचा लाभ मिळविण्यात येणाऱ्या अडचणी समजून घेऊन योग्य कार्यालयाकडे मार्गदर्शन करणे.

१०. योजनांच्या अंमलबजावणीत पारदर्शकता, जनजागृती आणि लाभार्थ्यांचे अधिकार याबाबत जागरूकता निर्माण करणे.

---

# 📚 ३. अकरा दिवसांचा विशेष अभ्यास आराखडा

## दिनांक १० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : शासकीय महायोजनांची ओळख आणि योजनांचे महत्त्व

- केंद्र व महाराष्ट्र शासनाच्या कल्याणकारी योजनांची मूलभूत माहिती.

- विविध विभागांमार्फत राबविण्यात येणाऱ्या योजनांची ओळख.

- कोणत्या घटकासाठी कोणत्या प्रकारच्या योजना उपलब्ध असतात?

- पात्रता, उत्पन्न मर्यादा आणि प्रवर्गनिहाय निकष समजून घेणे.

- शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळांवरून माहिती मिळविण्याची पद्धत.

- अफवा, अपूर्ण माहिती आणि अनधिकृत एजंटांपासून सावध राहण्याचे मार्गदर्शन.

**उद्देश :** प्रत्येक कुटुंबाला आपल्यासाठी कोणत्या शासकीय योजना उपलब्ध असू शकतात याची प्राथमिक माहिती मिळावी.

## दिनांक ११ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : अनुसूचित जाती व सामाजिक न्याय विभागाच्या योजना

- अनुसूचित जातीतील पात्र लाभार्थ्यांसाठी विविध योजनांची माहिती.

- सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या योजना.

- विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती व शैक्षणिक सहाय्य.

- मागासवर्गीय घटकांसाठी आर्थिक व सामाजिक विकास योजना.

- जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्राचे महत्त्व.

- संबंधित विभाग, कार्यालये आणि अधिकृत अर्ज प्रक्रियेची माहिती.

**उद्देश :** अनुसूचित जातीतील पात्र कुटुंबांना सामाजिक न्याय विभागाच्या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी योग्य दिशा मिळावी.

## दिनांक १२ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक महायोजना व शिष्यवृत्ती

- शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती योजना.

- उच्च शिक्षण, व्यावसायिक शिक्षण आणि तांत्रिक शिक्षणासाठी उपलब्ध सहाय्य.

- वसतिगृह, शैक्षणिक साहित्य आणि इतर पात्र शैक्षणिक सुविधांची माहिती.

- परदेशी शिक्षणासाठी लागू असलेल्या शिष्यवृत्ती योजनांची माहिती.

- ऑनलाइन शिष्यवृत्ती अर्ज आणि आवश्यक कागदपत्रे.

- अर्जातील चुका, अपूर्ण कागदपत्रे आणि अर्जाची स्थिती तपासण्याची पद्धत.

**उद्देश :** आर्थिक अडचणींमुळे कोणत्याही पात्र विद्यार्थ्याचे शिक्षण थांबू नये यासाठी जनजागृती करणे.

## दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : महिला, मुली आणि कुटुंब कल्याण योजना

- महिलांच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी उपलब्ध शासकीय योजना.

- पात्र महिलांसाठी स्वयंरोजगार आणि कौशल्य विकास योजना.

- मुलींच्या शिक्षणासाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्य.

- विधवा, निराधार आणि गरजू महिलांसाठी सामाजिक सुरक्षा योजना.

- बचत गट, महिला उद्योजकता आणि व्यवसाय प्रशिक्षण.

- महिलांना योजनांसाठी अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रांची माहिती.

**उद्देश :** महिला व मुलींना शिक्षण, आर्थिक स्वावलंबन आणि सामाजिक सुरक्षिततेच्या संधींबाबत जागरूक करणे.

## दिनांक १४ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : रोजगार, स्वयंरोजगार आणि कौशल्य विकास योजना

- बेरोजगार युवक-युवतींसाठी रोजगाराच्या संधी.

- कौशल्य विकास प्रशिक्षण आणि व्यवसायाभिमुख अभ्यासक्रम.

- स्वयंरोजगारासाठी उपलब्ध शासकीय योजना.

- लघुउद्योग, घरगुती व्यवसाय आणि सेवा क्षेत्रातील संधी.

- व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी प्रकल्प अहवाल व आर्थिक नियोजन.

- रोजगार मेळावे, प्रशिक्षण केंद्रे आणि अधिकृत नोंदणी प्रक्रिया.

**उद्देश :** युवक-युवतींना नोकरीबरोबरच स्वयंरोजगाराच्या संधींची माहिती मिळावी.

## दिनांक १५ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : शासकीय महामंडळांच्या कर्ज व आर्थिक सहाय्य योजना

- संत रोहिदास चर्मोद्योग व चर्मकार विकास महामंडळाच्या योजनांची माहिती.

- अनुसूचित जातीतील पात्र लाभार्थ्यांसाठी विविध महामंडळांच्या योजना.

- व्यवसाय कर्ज, बीजभांडवल आणि स्वयंरोजगार सहाय्याच्या उपलब्ध योजना.

- कर्जासाठी पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया.

- बँक कर्ज व महामंडळाच्या आर्थिक सहाय्यातील फरक.

- अर्ज मंजुरी, निधी वितरण आणि प्रलंबित अर्जांचा पाठपुरावा.

- लाभार्थ्यांनी अधिकृत कार्यालयाकडून योजना व निधीची सद्यस्थिती तपासण्याचे महत्त्व.

**उद्देश :** पात्र युवक-युवती आणि व्यावसायिकांना आर्थिक सहाय्याच्या उपलब्ध संधींची योग्य माहिती मिळवून देणे.

## दिनांक १६ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : घरकुल, निवास आणि मूलभूत सुविधा योजना

- पात्र कुटुंबांसाठी प्रधानमंत्री आवास योजना व संबंधित घरकुल योजनांची माहिती.

- ग्रामीण व शहरी भागातील घरकुल योजनांमधील फरक.

- घरकुलासाठी पात्रता व निकष.

- आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया.

- पिण्याचे पाणी, स्वच्छता, वीज आणि इतर मूलभूत सुविधांसंबंधी योजनांची माहिती.

- घरकुल अर्जाची स्थिती व मंजुरीसाठी पाठपुरावा.

**उद्देश :** गरजू आणि पात्र कुटुंबांना निवास व मूलभूत सुविधांसाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्याची माहिती मिळावी.

## दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : आरोग्य, वैद्यकीय सहाय्य आणि विमा संरक्षण योजना

- पात्र कुटुंबांसाठी आयुष्मान भारत व संबंधित आरोग्य संरक्षण योजनांची माहिती.

- महाराष्ट्रातील लागू आरोग्य योजनांची माहिती.

- पात्र लाभार्थ्यांसाठी रुग्णालयीन उपचार सुविधांची माहिती.

- आरोग्य कार्ड, पात्रता तपासणी आणि नोंदणी प्रक्रिया.

- गंभीर आजार व वैद्यकीय उपचारांसाठी उपलब्ध शासकीय सहाय्य.

- आरोग्य विमा आणि वैद्यकीय खर्च नियोजनाचे महत्त्व.

**उद्देश :** आर्थिक अडचणींमुळे पात्र नागरिकांना आरोग्यसेवेपासून वंचित राहावे लागू नये यासाठी जनजागृती करणे.

## दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग आणि सामाजिक सुरक्षा योजना

- ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपलब्ध शासकीय कल्याणकारी योजना.

- पात्र ज्येष्ठ नागरिकांसाठी पेन्शन व आर्थिक सहाय्य.

- दिव्यांग व्यक्तींसाठी प्रमाणपत्र, सहाय्यक साधने आणि पुनर्वसन योजना.

- विधवा, निराधार आणि गरजू नागरिकांसाठी सामाजिक अर्थसहाय्य.

- पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे.

- संबंधित शासकीय कार्यालये आणि अर्जाचा पाठपुरावा.

**उद्देश :** समाजातील ज्येष्ठ, दिव्यांग आणि गरजू घटकांना सन्मानाने जगण्यासाठी उपलब्ध योजनांची माहिती मिळावी.

## दिनांक १९ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : ऑनलाइन शासकीय सेवा, कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया

- आपले सरकार पोर्टल आणि इतर अधिकृत ऑनलाइन सेवा.

- शासकीय योजनांसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

- आधार कार्ड, बँक खाते, उत्पन्न प्रमाणपत्र, जात प्रमाणपत्र आणि इतर कागदपत्रांचे महत्त्व.

- अर्जाची स्थिती ऑनलाइन तपासण्याची पद्धत.

- अर्ज नाकारला गेल्यास किंवा प्रलंबित राहिल्यास करावयाची कार्यवाही.

- संबंधित विभागाकडे लेखी निवेदन, तक्रार आणि पाठपुरावा.

- माहिती अधिकार कायद्याचा योग्य वापर आणि पारदर्शकतेचे महत्त्व.

**उद्देश :** नागरिकांना शासकीय कार्यालयांवर अनावश्यक अवलंबून न राहता अधिकृत डिजिटल सेवांचा योग्य वापर करता यावा.

## दिनांक २० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : अभियानाचा आढावा, लाभार्थी मार्गदर्शन आणि पुढील कृती आराखडा

- मागील दहा दिवसांत अभ्यासलेल्या योजनांचा आढावा.

- समाजातील पात्र लाभार्थ्यांची गरज ओळखणे.

- कोणत्या लाभार्थ्याला कोणत्या विभागाची योजना लागू होऊ शकते याबाबत प्राथमिक मार्गदर्शन.

- अर्ज करताना येणाऱ्या अडचणींची नोंद घेणे.

- संबंधित विभाग व अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा करण्याची पद्धत.

- शासकीय योजनांची माहिती प्रत्येक गाव, तालुका आणि जिल्ह्यापर्यंत पोहोचविण्यासाठी नियोजन.

- अभियानाच्या पुढील टप्प्यात मार्गदर्शन शिबिरे व जनजागृती उपक्रम राबविण्याचा विचार.

**उद्देश :** योजनांची केवळ माहिती देणे एवढ्यावर न थांबता पात्र लाभार्थ्यांना प्रत्यक्ष अर्ज आणि पाठपुराव्याच्या दिशेने मार्गदर्शन करणे.

---

## ४. महत्त्वाची सूचना – लाभार्थ्यांनी काय काळजी घ्यावी?

१. कोणत्याही योजनेचा लाभ मिळविण्यापूर्वी शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून सद्यस्थिती तपासावी.

२. प्रत्येक योजनेचे पात्रता निकष, उत्पन्न मर्यादा, प्रवर्ग आणि आवश्यक कागदपत्रे वेगवेगळी असू शकतात.

३. अर्ज करताना खरी व अचूक माहिती द्यावी.

४. कोणत्याही अनधिकृत व्यक्तीला पैसे देऊ नयेत किंवा वैयक्तिक माहिती व OTP देऊ नये.

५. अर्ज केल्यानंतर पावती व अर्ज क्रमांक जतन करून ठेवावा.

६. योजना मंजूर होणे किंवा आर्थिक लाभ मिळणे हे संबंधित शासन विभागाच्या नियमांवर, पात्रतेवर, उपलब्ध निधीवर आणि अधिकृत निर्णयावर अवलंबून असते.

७. संस्थेमार्फत योजनांची माहिती व मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाईल; मात्र कोणत्याही योजनेचा लाभ मंजूर करून देण्याची हमी दिली जात नाही.

## ५. समाजबांधवांना संस्थेचे विशेष आवाहन

समाजातील अनेक कुटुंबे शासकीय योजनांपासून केवळ माहितीअभावी वंचित राहतात. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी प्रत्येक सुशिक्षित नागरिकाने आपल्या कुटुंबातील, परिसरातील आणि गावातील गरजू व्यक्तींना योजनांची योग्य माहिती द्यावी.

विद्यार्थी, पालक, महिला, बेरोजगार युवक-युवती, ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग व्यक्ती, शेतकरी, लघुउद्योजक आणि आर्थिकदृष्ट्या गरजू कुटुंबांनी या अभियानाचा लाभ घ्यावा.

आपल्या समाजातील पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत शासकीय योजनांची माहिती पोहोचविणे ही केवळ संस्थेची नव्हे, तर प्रत्येक जागरूक नागरिकाची सामाजिक जबाबदारी आहे.

### 🌺 संस्थेचा संकल्प

**“शासकीय योजना कागदावर न राहता पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचल्या पाहिजेत. माहितीचा अभाव दूर झाला पाहिजे. प्रत्येक कुटुंब सक्षम झाले पाहिजे. शिक्षण, रोजगार, आरोग्य, आर्थिक सुरक्षा आणि सामाजिक सन्मान यांच्या माध्यमातून समाजाचा सर्वांगीण विकास झाला पाहिजे.”**

**चला, योजनांची माहिती घेऊया, पात्रतेनुसार अर्ज करूया आणि आपल्या हक्काच्या शासकीय सुविधांसाठी जागरूक राहूया!**

### अधिक माहितीसाठी संस्थेची अधिकृत संकेतस्थळे

१. [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)

२. [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

**गुगलवर शोधा — होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे!**

---

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

*“एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!”*

**जय भीम! जय संविधान! जय होलार!**

करियर कौशल्य व व्यक्तिमत्व विकास अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🌺 करिअर, कौशल्य व व्यक्तिमत्त्व विकास अभियान

## विशेष अभ्यास आराखडा : १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

**ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था**\

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

### 🌟 अभियानाचे ब्रीदवाक्य

**“योग्य दिशा • आवश्यक कौशल्य • आत्मविश्वासपूर्ण व्यक्तिमत्त्व • उज्ज्वल भविष्य!”**

## १. अभियानाची प्रस्तावना

आजच्या स्पर्धात्मक आणि तंत्रज्ञानाधारित युगात केवळ शैक्षणिक पदवी मिळविणे पुरेसे नाही. शिक्षणाबरोबर संवादकौशल्य, संगणकज्ञान, तांत्रिक कौशल्य, निर्णयक्षमता, नेतृत्वगुण, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक दृष्टिकोन असणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

अनेक विद्यार्थी, युवक-युवती आणि बेरोजगार तरुणांकडे क्षमता असूनही योग्य करिअर मार्गदर्शन, कौशल्य प्रशिक्षण आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाच्या संधींची माहिती नसते. त्यामुळे योग्य क्षेत्राची निवड, नोकरीसाठी तयारी, मुलाखतीचा आत्मविश्वास आणि स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याबाबत त्यांना अडचणी येतात.

ही गरज ओळखून होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या वतीने **करिअर, कौशल्य व व्यक्तिमत्त्व विकास अभियान** राबविण्यात येत आहे.

या अभियानातून विद्यार्थ्यांना योग्य शैक्षणिक दिशा, युवकांना रोजगाराभिमुख कौशल्ये, नोकरी इच्छुकांना मुलाखत मार्गदर्शन आणि प्रत्येक व्यक्तीला आत्मविश्वासपूर्ण, शिस्तबद्ध व प्रभावी व्यक्तिमत्त्व घडविण्यासाठी मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न आहे.

## २. अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. विद्यार्थी व युवक-युवतींना योग्य करिअर निवडीसाठी मार्गदर्शन करणे.

२. शिक्षणानंतर उपलब्ध असलेल्या रोजगार व स्वयंरोजगाराच्या संधींची माहिती देणे.

३. संवादकौशल्य, नेतृत्वगुण आणि निर्णयक्षमता विकसित करण्यासाठी प्रोत्साहन देणे.

४. संगणक, डिजिटल तंत्रज्ञान आणि आधुनिक कौशल्यांचे महत्त्व समजावून सांगणे.

५. स्पर्धा परीक्षा, सरकारी व खासगी नोकरीसाठी आवश्यक तयारीची दिशा देणे.

६. मुलाखत कौशल्य, बायोडाटा लेखन आणि व्यावसायिक वर्तनाबाबत मार्गदर्शन करणे.

७. महिलांमध्ये आणि युवक-युवतींमध्ये आत्मविश्वास व स्वावलंबनाची भावना वाढविणे.

८. वेळेचे नियोजन, शिस्त, सकारात्मक विचार आणि ध्येय निश्चितीचे महत्त्व पटवून देणे.

९. उद्योजकता, नवकल्पना आणि स्वयंरोजगारासाठी आवश्यक कौशल्यांची माहिती देणे.

१०. समाजातील गुणवंत, कुशल आणि सक्षम तरुण पिढी घडविण्यास हातभार लावणे.

---

# 📚 ३. अकरा दिवसांचा विशेष अभ्यास आराखडा

## दिनांक १० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : करिअरची योग्य दिशा आणि ध्येय निश्चिती

- करिअर म्हणजे काय आणि योग्य करिअर निवडण्याचे महत्त्व.

- स्वतःची आवड, क्षमता, गुण आणि मर्यादा ओळखणे.

- दहावी, बारावी, पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षणानंतरच्या संधी.

- विज्ञान, वाणिज्य, कला, तांत्रिक आणि व्यावसायिक शिक्षणातील पर्याय.

- अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन ध्येय निश्चित करणे.

- करिअर निवडताना पालक, शिक्षक आणि तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेणे.

**उद्देश :** प्रत्येक विद्यार्थ्याने स्वतःची क्षमता ओळखून योग्य करिअरची दिशा निश्चित करावी.

## दिनांक ११ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : संवादकौशल्य आणि प्रभावी संभाषणकला

- प्रभावी संवादाचे महत्त्व.

- स्पष्ट आणि आत्मविश्वासाने बोलण्याची कला.

- मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी भाषेतील संवादकौशल्य विकसित करणे.

- ऐकण्याची सवय आणि योग्य प्रतिसाद देण्याची पद्धत.

- सार्वजनिक ठिकाणी बोलताना आत्मविश्वास कसा वाढवावा?

- फोन, ई-मेल आणि औपचारिक संभाषणातील शिष्टाचार.

**उद्देश :** विद्यार्थ्यांनी व युवकांनी शिक्षण, नोकरी आणि सामाजिक जीवनात प्रभावी संवाद साधण्यास सक्षम व्हावे.

## दिनांक १२ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : व्यक्तिमत्त्व विकास आणि आत्मविश्वास वाढविणे

- व्यक्तिमत्त्व विकासाची संकल्पना आणि महत्त्व.

- स्वतःवर विश्वास ठेवण्याची सवय.

- सकारात्मक विचार आणि आत्मप्रेरणा.

- देहबोली, चेहऱ्यावरील भाव आणि वागणुकीचे महत्त्व.

- चांगल्या सवयी, शिस्त आणि वेळेचे नियोजन.

- न्यूनगंड, भीती आणि संकोचावर मात करण्याचे मार्ग.

**उद्देश :** प्रत्येक युवक-युवतीने आत्मविश्वासपूर्ण, सकारात्मक आणि जबाबदार व्यक्तिमत्त्व घडवावे.

## दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : संगणक ज्ञान, डिजिटल साक्षरता आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता

- संगणकाचे मूलभूत ज्ञान आणि दैनंदिन उपयोग.

- MS Word, Excel आणि PowerPoint ची प्राथमिक ओळख.

- इंटरनेट, ई-मेल आणि ऑनलाइन माहिती शोधण्याची पद्धत.

- डिजिटल व्यवहार करताना घ्यावयाची काळजी.

- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख.

- डिजिटल सुरक्षितता, पासवर्ड आणि ऑनलाइन फसवणूक टाळण्याचे मार्ग.

**उद्देश :** युवक-युवतींना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा योग्य आणि सुरक्षित वापर करता यावा.

## दिनांक १४ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : रोजगाराभिमुख कौशल्ये आणि कौशल्य प्रशिक्षण

- रोजगारासाठी आवश्यक असलेल्या कौशल्यांची माहिती.

- तांत्रिक, व्यावसायिक आणि व्यावहारिक प्रशिक्षणाचे महत्त्व.

- ITI, पॉलिटेक्निक आणि कौशल्य विकास अभ्यासक्रमांची ओळख.

- संवादकौशल्य, संगणक कौशल्य आणि समस्या सोडविण्याची क्षमता.

- उपलब्ध प्रशिक्षण संस्था व अधिकृत कौशल्य विकास कार्यक्रमांची माहिती.

- प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर रोजगाराच्या संधी शोधण्याची पद्धत.

**उद्देश :** युवक-युवतींना रोजगार मिळविण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यास प्रोत्साहन देणे.

## दिनांक १५ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : स्पर्धा परीक्षा आणि शासकीय नोकरीची तयारी

- UPSC, MPSC, सरळसेवा आणि इतर स्पर्धा परीक्षांची ओळख.

- परीक्षेचा अभ्यासक्रम आणि पात्रतेचे निकष समजून घेणे.

- अभ्यासाचे वेळापत्रक आणि नियोजन.

- चालू घडामोडी, सामान्य ज्ञान आणि बुद्धिमत्ता चाचणीचा अभ्यास.

- मागील प्रश्नपत्रिका आणि सराव चाचण्यांचे महत्त्व.

- शासकीय भरतीच्या अधिकृत जाहिराती व अर्ज प्रक्रियेची माहिती.

**उद्देश :** शासकीय सेवेत जाण्याची इच्छा असलेल्या विद्यार्थ्यांना योग्य अभ्यासदिशा मिळावी.

## दिनांक १६ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : बायोडाटा लेखन आणि नोकरीसाठी अर्ज करण्याची पद्धत

- प्रभावी बायोडाटा (Resume) कसा तयार करावा?

- शैक्षणिक पात्रता, अनुभव आणि कौशल्यांची योग्य मांडणी.

- फ्रेशर्ससाठी बायोडाटा तयार करण्याचे मार्गदर्शन.

- नोकरीसाठी ई-मेल आणि ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

- नोकरी शोधण्यासाठी अधिकृत पोर्टल व रोजगार मेळाव्यांची माहिती.

- बनावट नोकरी जाहिराती आणि पैसे मागणाऱ्या फसवणुकीपासून सावध राहणे.

**उद्देश :** नोकरी शोधणाऱ्या युवक-युवतींना व्यावसायिक पद्धतीने अर्ज करता यावा.

## दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : मुलाखत कौशल्य आणि निवड प्रक्रियेची तयारी

- नोकरीच्या मुलाखतीची पूर्वतयारी.

- मुलाखतीत विचारल्या जाणाऱ्या सामान्य प्रश्नांची तयारी.

- स्वतःची ओळख प्रभावीपणे करून देण्याची पद्धत.

- देहबोली, पोशाख आणि वेळेचे महत्त्व.

- आत्मविश्वासाने प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा सराव.

- समूहचर्चा आणि निवड प्रक्रियेतील आवश्यक कौशल्ये.

**उद्देश :** मुलाखतीची भीती कमी करून युवक-युवतींना आत्मविश्वासाने संधींचा सामना करता यावा.

## दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : नेतृत्वगुण, निर्णयक्षमता आणि सामाजिक जबाबदारी

- नेतृत्व म्हणजे काय आणि प्रभावी नेतृत्वाचे गुण.

- संघभावना आणि एकत्रितपणे काम करण्याचे महत्त्व.

- योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता विकसित करणे.

- समस्या सोडविणे आणि जबाबदारी स्वीकारणे.

- वेळेचे नियोजन आणि कामातील शिस्त.

- समाजहित, सामाजिक बांधिलकी आणि जबाबदार नागरिकत्व.

**उद्देश :** युवकांमध्ये नेतृत्वगुण विकसित करून समाजासाठी योगदान देणारी पिढी घडविणे.

## दिनांक १९ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : उद्योजकता, आर्थिक साक्षरता आणि स्वयंरोजगार

- स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक तयारी.

- व्यवसाय कल्पना निवडणे आणि बाजारपेठेचा अभ्यास.

- लघुउद्योग, घरगुती व्यवसाय आणि सेवा क्षेत्रातील संधी.

- व्यवसायासाठी प्राथमिक आर्थिक नियोजन आणि बचतीचे महत्त्व.

- बँकिंग, कर्ज, डिजिटल पेमेंट आणि आर्थिक शिस्त.

- शासनाच्या कौशल्य विकास व स्वयंरोजगार योजनांची अधिकृत माहिती.

- महिलांसाठी उद्योजकता आणि स्वावलंबनाच्या संधी.

**उद्देश :** युवक-युवतींना नोकरीबरोबरच स्वतःचा व्यवसाय आणि स्वयंरोजगाराच्या संधींचा विचार करण्यास प्रोत्साहन देणे.

## दिनांक २० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकास आणि यशस्वी भविष्यासाठी कृती आराखडा

- मागील दहा दिवसांच्या अभ्यासाचा आढावा.

- स्वतःची क्षमता, कौशल्ये आणि प्रगतीचे मूल्यमापन.

- पुढील सहा महिन्यांसाठी वैयक्तिक विकास आराखडा तयार करणे.

- अभ्यास, कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगारासाठी उद्दिष्ट निश्चित करणे.

- आत्मविश्वास, सकारात्मक दृष्टिकोन आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न.

- पालक, शिक्षक, मार्गदर्शक आणि समाजाचे सहकार्य.

- यशस्वी करिअरसाठी शिस्त, मेहनत आणि प्रामाणिकपणाचा संकल्प.

**उद्देश :** प्रत्येक सहभागीने आपल्या करिअर आणि व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी ठोस कृती आराखडा तयार करावा.

---

## ४. विद्यार्थ्यांसाठी, युवक-युवतींसाठी आणि पालकांसाठी विशेष संदेश

**विद्यार्थ्यांसाठी :** केवळ गुण मिळविणे हेच ध्येय न ठेवता ज्ञान, कौशल्य आणि आत्मविश्वास विकसित करा.

**युवक-युवतींसाठी :** नोकरीच्या संधी शोधण्याबरोबरच स्वतःला रोजगारक्षम बनविण्यासाठी नवीन कौशल्ये आत्मसात करा.

**पालकांसाठी :** मुलांच्या आवडी, क्षमता आणि स्वप्नांचा आदर करून त्यांच्या करिअर निवडीत सकारात्मक सहकार्य करा.

**महिलांसाठी :** शिक्षण, कौशल्य, आर्थिक स्वावलंबन आणि नेतृत्वगुण यांच्या माध्यमातून स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करा.

## ५. अभियानाच्या माध्यमातून अपेक्षित परिणाम

१. विद्यार्थ्यांमध्ये करिअरविषयक जागरूकता वाढेल.

२. युवक-युवतींना रोजगाराभिमुख कौशल्यांचे महत्त्व समजेल.

३. नोकरीच्या मुलाखतीसाठी आवश्यक तयारी करता येईल.

४. संगणक व डिजिटल तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर वाढेल.

५. व्यक्तिमत्त्व विकास, आत्मविश्वास आणि नेतृत्वगुणांना चालना मिळेल.

६. स्वयंरोजगार आणि उद्योजकतेबाबत सकारात्मक दृष्टिकोन निर्माण होईल.

७. समाजात शिक्षित, कुशल, आत्मनिर्भर आणि जबाबदार तरुण पिढी घडविण्यास मदत होईल.

## ६. समाजबांधवांना विशेष आवाहन

होलार समाजातील सर्व विद्यार्थी, युवक-युवती, पालक, शिक्षक, सुशिक्षित नागरिक आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी या अभियानात सक्रिय सहभाग नोंदवावा.

आपल्या कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना योग्य करिअरची दिशा द्या. बेरोजगार युवकांना कौशल्य प्रशिक्षणाची माहिती द्या. नोकरीच्या शोधात असलेल्या तरुणांना मुलाखत व बायोडाटा तयार करण्यासाठी प्रोत्साहन द्या. प्रत्येक युवक-युवतीने स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवून प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करावी.

### 🌺 संस्थेचा संकल्प

**“आपल्या समाजातील प्रत्येक विद्यार्थी शिक्षित व्हावा, प्रत्येक युवक कौशल्यसंपन्न व्हावा, प्रत्येक तरुणी आत्मनिर्भर व्हावी आणि प्रत्येक व्यक्ती आत्मविश्वासाने जीवनात यशस्वी व्हावी. शिक्षणासोबत कौशल्य आणि कौशल्यासोबत व्यक्तिमत्त्व विकास हीच उज्ज्वल भविष्याची गुरुकिल्ली आहे.”**

चला, एकत्रितपणे सक्षम, कुशल, आत्मनिर्भर आणि प्रगत समाज घडवूया!

### अधिक माहितीसाठी संस्थेची अधिकृत संकेतस्थळे

१. [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)

२. [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

**गुगलवर शोधा — होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे!**

---

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

*“एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!”*

**जय भीम! जय संविधान! जय होलार

आरोग्य सेवा अभियान दिनांक 10 नोव्हेंबर ते 20 नोव्हेंबर 2026

 # 🌺 आरोग्य सेवा अभियान

## विशेष अभ्यास आराखडा : १० नोव्हेंबर ते २० नोव्हेंबर २०२६

### “निरोगी व्यक्ती • सुदृढ कुटुंब • आरोग्यदायी समाज”

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

**ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था**\

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

## १. अभियानाची प्रस्तावना

आरोग्य ही प्रत्येक व्यक्तीची मूलभूत गरज असून निरोगी समाजनिर्मितीसाठी आरोग्यविषयक जागरूकता अत्यंत आवश्यक आहे. आजच्या धावपळीच्या जीवनात बदललेली जीवनशैली, अनियमित आहार, व्यायामाचा अभाव, ताणतणाव, तंबाखू व इतर व्यसनांचे वाढते प्रमाण आणि वेळेवर आरोग्य तपासणी न करणे यामुळे अनेक आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होत आहेत.

विशेषतः आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि गरजू कुटुंबांमध्ये आरोग्यविषयक माहितीचा अभाव, उपचारांचा खर्च, शासकीय आरोग्य योजनांची अपुरी माहिती आणि योग्य वैद्यकीय मार्गदर्शन न मिळणे अशा अडचणी दिसून येतात.

ही परिस्थिती लक्षात घेऊन **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने आरोग्य सेवा अभियान राबविण्यात येत आहे.

या अभियानाच्या माध्यमातून समाजातील प्रत्येक घटकापर्यंत आरोग्यविषयक योग्य माहिती पोहोचविणे, आजारांचे प्रतिबंधात्मक उपाय समजावून सांगणे, नियमित आरोग्य तपासणीचे महत्त्व पटवून देणे आणि पात्र नागरिकांना शासकीय आरोग्य योजनांची माहिती देणे हा मुख्य उद्देश आहे.

## २. अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. समाजातील नागरिकांमध्ये आरोग्यविषयक जागरूकता निर्माण करणे.

२. नियमित आरोग्य तपासणी आणि आजारांचे लवकर निदान यांचे महत्त्व समजावून सांगणे.

३. महिलांचे, बालकांचे आणि ज्येष्ठ नागरिकांचे आरोग्य जपण्यासाठी मार्गदर्शन करणे.

४. संतुलित आहार, व्यायाम, स्वच्छता आणि निरोगी जीवनशैलीचा प्रसार करणे.

५. मानसिक आरोग्य, ताणतणाव आणि भावनिक स्वास्थ्याबाबत जागरूकता निर्माण करणे.

६. तंबाखू, गुटखा, मद्य आणि इतर व्यसनांपासून दूर राहण्याचा संदेश देणे.

७. संसर्गजन्य आणि असंसर्गजन्य आजारांपासून बचावाचे उपाय सांगणे.

८. शासकीय आरोग्य योजना आणि वैद्यकीय सुविधांची माहिती समाजबांधवांपर्यंत पोहोचविणे.

९. आरोग्यविषयक अडचणी असलेल्या पात्र नागरिकांना योग्य वैद्यकीय सेवा व मार्गदर्शन मिळविण्यास प्रोत्साहन देणे.

१०. निरोगी, सक्षम आणि आरोग्यदायी समाजनिर्मितीसाठी सामूहिक प्रयत्न करणे.

---

# 📚 ३. अकरा दिवसांचा विशेष अभ्यास आराखडा

## दिनांक १० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : आरोग्याचे महत्त्व आणि नियमित आरोग्य तपासणी

- आरोग्य म्हणजे केवळ आजार नसणे नव्हे, तर शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक स्वास्थ्य.

- नियमित आरोग्य तपासणीची आवश्यकता.

- रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि वजन तपासणीचे महत्त्व.

- आजारांची लक्षणे दिसल्यास वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे.

- कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याच्या आरोग्याकडे लक्ष देणे.

- वय, आरोग्यस्थिती आणि वैद्यकीय सल्ल्यानुसार आवश्यक तपासण्यांचे नियोजन.

**उद्देश :** प्रत्येक कुटुंबाने आरोग्याला प्राधान्य देऊन नियमित तपासणीची सवय लावावी.

## दिनांक ११ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : संतुलित आहार, पोषण आणि निरोगी जीवनशैली

- संतुलित आहारातील पोषक घटकांची माहिती.

- प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थांचे महत्त्व.

- फळे, भाज्या, कडधान्ये आणि पुरेसे पाणी यांचा आहारातील समावेश.

- अतिगोड, अतिखारट आणि अतितेलकट पदार्थांचे सेवन मर्यादित ठेवणे.

- कुपोषण आणि रक्तक्षयाबाबत जनजागृती.

- योग्य आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित शारीरिक हालचालींचे महत्त्व.

**उद्देश :** कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याला पोषणमूल्यांची माहिती देऊन निरोगी आहारपद्धतीचा प्रसार करणे.

## दिनांक १२ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : महिलांचे आरोग्य आणि आरोग्यविषयक जागरूकता

- महिलांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याचे महत्त्व.

- मासिक पाळीविषयी योग्य माहिती आणि स्वच्छता.

- रक्तक्षय व पोषणाच्या कमतरतेबाबत जागरूकता.

- गर्भधारणेपूर्वी आणि गर्भावस्थेतील वैद्यकीय तपासण्यांचे महत्त्व.

- स्तन आणि गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता व तपासणी.

- महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष न करण्याचे महत्त्व.

**उद्देश :** महिलांना आरोग्यविषयक माहिती, प्रतिबंधात्मक काळजी आणि वेळेवर वैद्यकीय सल्ल्याचे महत्त्व समजावे.

## दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : बालकांचे आरोग्य, लसीकरण आणि पोषण

- नवजात बालकांची योग्य काळजी.

- बालकांच्या नियमित लसीकरणाचे महत्त्व.

- वयानुसार पोषक आहार आणि वाढीचे निरीक्षण.

- बालकांमधील कुपोषणाची लक्षणे ओळखणे.

- स्वच्छता, हात धुणे आणि संसर्गापासून संरक्षण.

- बालक आजारी पडल्यास वेळेवर वैद्यकीय सल्ला घेणे.

**उद्देश :** प्रत्येक बालकाला योग्य पोषण, लसीकरण आणि आरोग्यसेवा मिळण्यासाठी पालकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे.

## दिनांक १४ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : मधुमेह, रक्तदाब आणि हृदयरोग प्रतिबंध

- मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब म्हणजे काय?

- या आजारांची संभाव्य लक्षणे आणि जोखीम घटक.

- नियमित रक्तदाब व रक्तातील साखरेची तपासणी.

- हृदयविकाराचा धोका कमी करण्यासाठी जीवनशैलीतील बदल.

- संतुलित आहार, व्यायाम आणि वजन नियंत्रण.

- डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषधे घेणे आणि नियमित तपासणी करणे.

**उद्देश :** मधुमेह, रक्तदाब आणि हृदयरोग यांसारख्या असंसर्गजन्य आजारांबाबत प्रतिबंधात्मक जागरूकता निर्माण करणे.

## दिनांक १५ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : मानसिक आरोग्य, ताणतणाव आणि भावनिक स्वास्थ्य

- मानसिक आरोग्याचे दैनंदिन जीवनातील महत्त्व.

- काम, शिक्षण, आर्थिक अडचणी आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमुळे निर्माण होणारा ताण.

- चिंता, नैराश्य आणि मानसिक त्रासाची संभाव्य लक्षणे.

- कुटुंबीयांशी संवाद आणि भावनिक आधाराचे महत्त्व.

- योग, ध्यान, विश्रांती आणि नियमित दिनचर्या.

- गरज भासल्यास पात्र मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा समुपदेशकांची मदत घेणे.

**उद्देश :** मानसिक आरोग्याविषयी असलेला संकोच दूर करून मदत मागण्याची सकारात्मक भावना निर्माण करणे.

## दिनांक १६ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : व्यसनमुक्त जीवन आणि तंबाखूजन्य पदार्थांपासून संरक्षण

- तंबाखू, गुटखा, सिगारेट आणि मद्यसेवनाचे आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम.

- व्यसनामुळे कुटुंबावर आणि आर्थिक परिस्थितीवर होणारा परिणाम.

- तोंडाचा कर्करोग आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका.

- व्यसन सोडण्यासाठी वैद्यकीय मदत आणि समुपदेशनाचे महत्त्व.

- कुटुंबीयांनी व्यसनाधीन व्यक्तीला सहकार्य करण्याची पद्धत.

- व्यसनमुक्त समाजनिर्मितीसाठी युवकांची भूमिका.

**उद्देश :** समाजात व्यसनमुक्तीचा संदेश पोहोचवून निरोगी जीवनशैलीला प्रोत्साहन देणे.

## दिनांक १७ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : ज्येष्ठ नागरिकांचे आरोग्य आणि विशेष काळजी

- ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्यविषयक गरजा.

- हाडांचे आरोग्य, सांधेदुखी आणि हालचालींची काळजी.

- रक्तदाब, मधुमेह आणि हृदयविकाराची नियमित तपासणी.

- औषधांचे योग्य नियोजन आणि डॉक्टरांचा सल्ला.

- संतुलित आहार, हलका व्यायाम आणि पुरेशी झोप.

- ज्येष्ठ नागरिकांचे मानसिक स्वास्थ्य आणि कुटुंबीयांचा आधार.

- पडणे व अपघात टाळण्यासाठी घरातील सुरक्षितता.

**उद्देश :** ज्येष्ठ नागरिकांना सन्मानपूर्वक, सुरक्षित आणि आरोग्यपूर्ण जीवन जगण्यासाठी आवश्यक जागरूकता निर्माण करणे.

## दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : संसर्गजन्य आजार, स्वच्छता आणि सार्वजनिक आरोग्य

- संसर्गजन्य आजारांचा प्रसार कसा होतो?

- हात धुणे आणि वैयक्तिक स्वच्छतेचे महत्त्व.

- पिण्याच्या पाण्याची स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा.

- डेंग्यू, मलेरिया, क्षयरोग आणि इतर संसर्गजन्य आजारांविषयी जागरूकता.

- डासांची उत्पत्ती रोखण्यासाठी परिसर स्वच्छ ठेवणे.

- खोकताना व शिंकताना स्वच्छतेचे नियम पाळणे.

- आजाराची लक्षणे आढळल्यास वेळेवर आरोग्य केंद्राशी संपर्क साधणे.

**उद्देश :** वैयक्तिक स्वच्छतेबरोबरच परिसराच्या स्वच्छतेतून सार्वजनिक आरोग्याचे संरक्षण करणे.

## दिनांक १९ नोव्हेंबर २०२६

### विषय : शासकीय आरोग्य योजना आणि वैद्यकीय सुविधांची माहिती

- पात्र लाभार्थ्यांसाठी आयुष्मान भारत व महाराष्ट्रातील लागू आरोग्य योजनांची माहिती.

- पात्र कुटुंबांना उपलब्ध आरोग्य संरक्षण आणि रुग्णालयीन उपचार सुविधा.

- शासकीय रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि उपजिल्हा रुग्णालयांची माहिती.

- आरोग्य कार्ड व पात्रता तपासणीची प्रक्रिया.

- पात्र रुग्णांसाठी उपलब्ध वैद्यकीय सहाय्य योजनांची माहिती.

- आरोग्यविषयक तक्रारी व मार्गदर्शनासाठी संबंधित विभागाशी संपर्क.

- योजनांची सद्यस्थिती अधिकृत शासकीय संकेतस्थळावरून तपासण्याचे महत्त्व.

**उद्देश :** आर्थिक अडचणींमुळे पात्र नागरिकांना आरोग्यसेवेपासून वंचित राहावे लागू नये यासाठी शासकीय सुविधांची माहिती पोहोचविणे.

## दिनांक २० नोव्हेंबर २०२६

### विषय : आरोग्य जनजागृती, सामूहिक संकल्प आणि पुढील कृती आराखडा

- मागील दहा दिवसांतील आरोग्यविषयक विषयांचा आढावा.

- कुटुंबासाठी आरोग्य तपासणीचे नियोजन.

- महिलांमध्ये, युवकांमध्ये आणि ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये आरोग्य जागरूकता वाढविणे.

- नियमित व्यायाम, संतुलित आहार आणि स्वच्छतेचा संकल्प.

- व्यसनमुक्त आणि आरोग्यदायी जीवनशैलीचा स्वीकार.

- परिसरात आरोग्यविषयक जनजागृती उपक्रम राबविण्याचे नियोजन.

- गरजू नागरिकांना शासकीय आरोग्य सुविधांची माहिती देणे.

**उद्देश :** आरोग्यविषयक जागरूकता केवळ अभियानापुरती मर्यादित न ठेवता ती प्रत्येक कुटुंबाच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनविणे.

---

## ४. समाजबांधवांसाठी महत्त्वाच्या आरोग्यविषयक सूचना

१. कोणताही आजार अंगावर काढू नये. लक्षणे दिसल्यास पात्र डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

२. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे सुरू किंवा बंद करू नयेत.

३. रक्तदाब, मधुमेह आणि इतर दीर्घकालीन आजार असल्यास नियमित तपासणी करावी.

४. संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल आणि पुरेशी झोप यांना प्राधान्य द्यावे.

५. तंबाखू, गुटखा, सिगारेट आणि इतर व्यसनांपासून दूर राहावे.

६. मानसिक त्रास किंवा ताणतणाव जाणवत असल्यास विश्वासू व्यक्ती, समुपदेशक किंवा तज्ज्ञांची मदत घ्यावी.

७. शासकीय आरोग्य योजनांचा लाभ घेण्यापूर्वी पात्रता आणि अद्ययावत नियम अधिकृत स्रोतांकडून तपासावेत.

८. गंभीर किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. भारतातील आपत्कालीन मदतीसाठी ११२ या क्रमांकावर संपर्क साधता येतो.

## ५. अभियानातून अपेक्षित परिणाम

१. समाजात आरोग्यविषयक जागरूकता वाढेल.

२. नियमित आरोग्य तपासणीची सवय निर्माण होईल.

३. महिला, बालके आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्याबाबत विशेष जागरूकता निर्माण होईल.

४. मानसिक आरोग्याविषयी सकारात्मक दृष्टिकोन वाढेल.

५. व्यसनमुक्त जीवनशैलीचा प्रसार होईल.

६. संसर्गजन्य आणि असंसर्गजन्य आजारांपासून बचाव करण्याबाबत माहिती मिळेल.

७. पात्र नागरिकांना शासकीय आरोग्य योजनांची माहिती मिळेल.

८. निरोगी कुटुंब आणि आरोग्यदायी समाजनिर्मितीसाठी सामूहिक प्रयत्नांना चालना मिळेल.

## ६. समाजबांधवांना संस्थेचे विशेष आवाहन

समाजातील सर्व महिला, पुरुष, विद्यार्थी, युवक-युवती, पालक आणि ज्येष्ठ नागरिकांनी या आरोग्य सेवा अभियानात सहभागी व्हावे.

आपल्या कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याच्या आरोग्याची काळजी घ्या. नियमित तपासणी करा, संतुलित आहार घ्या, व्यसनांपासून दूर राहा आणि आवश्यकतेनुसार तज्ज्ञ वैद्यकीय सल्ला घ्या.

आरोग्य ही केवळ वैयक्तिक जबाबदारी नसून कुटुंब आणि समाजाच्या प्रगतीचा महत्त्वाचा पाया आहे. प्रत्येक नागरिक निरोगी असेल, तरच समाज सक्षम आणि प्रगत होईल.

### 🌺 संस्थेचा संकल्प

**“प्रत्येक कुटुंब आरोग्याबाबत जागरूक झाले पाहिजे, प्रत्येक नागरिकाला योग्य आरोग्यविषयक माहिती मिळाली पाहिजे, गरजू रुग्णांना शासकीय आरोग्य सुविधांची माहिती मिळाली पाहिजे आणि निरोगी समाजनिर्मितीसाठी सर्वांनी एकत्रित प्रयत्न केले पाहिजेत.”**

चला, आरोग्याला प्राधान्य देऊया!\

निरोगी जीवनशैली स्वीकारूया!\

निरोगी कुटुंब आणि सक्षम समाज घडवूया!

### संस्थेची अधिकृत संकेतस्थळे

१. [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/?m=1)

२. [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/)

**गुगलवर शोधा — होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे!**

---

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**\

ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**

**ब्रीदवाक्य : शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

*“एकमेका सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ!”*

**जय भीम! जय संविधान! जय होलार!**