🌸 **महिला सशक्तिकरण अभियान – आजचा अभ्यास विषय (वेबसाईटसाठी सविस्तर माहिती)** 🌸 **दिनांक:** रविवार, १५ फेब्रुवारी २०२६ --- ## 🌼 होलार समाज सामाजिक संस्था **महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* संस्थापक अध्यक्ष **श्री नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** यांच्या दूरदृष्टीतून महिला सशक्तिकरण अभियान राबविण्यात येत आहे. ### 👩‍🏫 अभियान मार्गदर्शक **सौ. शोभा नामदेव आयवळे** --- # 📘 महिलांचे हक्क व संरक्षणासाठीचे प्रमुख कायदे महिलांचे सशक्तीकरण केवळ आर्थिक किंवा शैक्षणिक मर्यादेत न राहता कायदेशीर संरक्षणासह असणे अत्यावश्यक आहे. महिलांना सुरक्षित, सन्माननीय व समान जीवन जगण्यासाठी भारतीय राज्यघटनेने आणि विविध कायद्यांनी संरक्षण दिले आहे. --- ## 🏛️ संवैधानिक आधार भारतीय राज्यघटनेनुसार महिलांना खालील अधिकार प्राप्त आहेत: ✔️ कायद्यापुढे समानता ✔️ लिंगभेदाविरुद्ध संरक्षण ✔️ समान संधीचा अधिकार ✔️ सन्मानाने जीवन जगण्याचा अधिकार राज्य महिलांच्या संरक्षणासाठी विशेष कायदे करू शकते, ही राज्यघटनेतील महत्त्वाची तरतूद आहे. --- ## ⚖️ महिलांसाठी प्रमुख कायदे (सविस्तर माहिती) ### 1️⃣ **Protection of Women from Domestic Violence Act** * घरगुती हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण * शारीरिक, मानसिक, आर्थिक व भावनिक छळाचा समावेश * संरक्षण अधिकारी नियुक्ती * तातडीची न्यायालयीन मदत --- ### 2️⃣ **Sexual Harassment of Women at Workplace Act** * कार्यस्थळी महिलांचे संरक्षण * प्रत्येक संस्थेत अंतर्गत तक्रार समिती (ICC) अनिवार्य * तक्रार नोंदणी प्रक्रिया * दोषीवर शिस्तभंग कारवाई --- ### 3️⃣ **Dowry Prohibition Act** * हुंडा देणे व घेणे दंडनीय * विवाहपूर्व व विवाहोत्तर मागण्या बेकायदेशीर * शिक्षा व दंडाची तरतूद --- ### 4️⃣ **Maternity Benefit Act** * प्रसूती रजा व आर्थिक लाभ * सुधारित तरतूदीनुसार 26 आठवड्यांची रजा * क्रेच सुविधा (ठराविक कर्मचारी संख्या असल्यास) --- ### 5️⃣ **Prohibition of Child Marriage Act** * मुलींचे किमान विवाह वय – 18 वर्षे * बालविवाह करणाऱ्यांवर शिक्षा * विवाह रद्द करण्याचा अधिकार --- ## 👩‍⚖️ महिला संरक्षण यंत्रणा ✔️ राष्ट्रीय महिला आयोग ✔️ राज्य महिला आयोग ✔️ महिला हेल्पलाईन – 181 ✔️ पोलीस व न्यायालयीन व्यवस्था --- ## 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्वाचे मुद्दे ✔️ कायद्याचे वर्ष लक्षात ठेवा ✔️ मुख्य उद्दिष्ट व तरतुदी समजून घ्या ✔️ संबंधित शिक्षा व दंड ✔️ केंद्र शासन व राज्य शासनाची भूमिका MPSC, UPSC, पोलीस भरती, ग्रामसेवक, तलाठी इत्यादी परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा विषय. --- ## 📝 सराव प्रश्न 1. घरगुती हिंसाचार प्रतिबंध कायदा कोणत्या वर्षी लागू झाला? 2. कार्यस्थळी लैंगिक छळ प्रतिबंध कायद्यानुसार कोणती समिती आवश्यक आहे? 3. हुंडाबंदी कायद्यातील प्रमुख तरतूद कोणती? 4. बालविवाह प्रतिबंध कायद्यानुसार मुलींचे किमान वय किती? --- ## 📚 अभ्यासासाठी सूचना ✔️ प्रत्येक कायद्याची मुख्य तरतूद समजून घ्या ✔️ वर्ष, उद्दिष्ट व शिक्षा पाठ करा ✔️ चालू घडामोडींशी संबंध जोडा ✔️ मागील प्रश्नपत्रिका सोडवा 📢 **या विषयावर ऑनलाइन मार्गदर्शन व चर्चा सत्र आयोजित करण्यात येईल.** --- ## ✨ प्रेरणादायी संदेश **जागरूक महिला – सुरक्षित समाज.** कायद्याचे ज्ञान म्हणजे आत्मविश्वासाची ताकद. 🌷 सर्व महिला व विद्यार्थिनींना हार्दिक शुभेच्छा!