वेबसाईट ## 🌸 महिला अभियान – महाराष्ट्र राज्य **मार्गदर्शक :** सौ. शोभा नामदेव आयवळे --- ### 📅 दिनांक : बुधवार, 4 फेब्रुवारी 2020 ## 🎯 आजचा अभ्यास विषय ### भारतीय राज्यघटना : मूलभूत हक्क (भाग – 3) --- ## 📖 मूलभूत हक्क (Part III of Indian Constitution) **कलम : 23 ते 32** भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क हे प्रत्येक नागरिकाच्या स्वातंत्र्य, समानता व सन्मानाचे संरक्षण करणारे महत्त्वाचे घटक आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने हा विषय अत्यंत महत्त्वाचा आहे. --- ### 1. शोषणाविरुद्ध हक्क (कलम 23 व 24) **कलम 23 :** मानव तस्करी, वेठबिगारी व सक्तीची मजुरी यांस मनाई. **कलम 24 :** 14 वर्षांखालील बालकांना धोकादायक उद्योग, कारखाने व खाणींमध्ये काम करण्यास मनाई. --- ### 2. धर्मस्वातंत्र्याचा हक्क (कलम 25 ते 28) * धर्म स्वीकारणे, आचरण व प्रचार करण्याचे स्वातंत्र्य * धार्मिक संस्थांचे व्यवस्थापन * भारतीय राज्यघटनेतील धर्मनिरपेक्षतेचा मूलभूत सिद्धांत --- ### 3. सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क (कलम 29 व 30) * अल्पसंख्याकांच्या भाषा, लिपी व संस्कृतीचे संरक्षण * शैक्षणिक संस्था स्थापन व प्रशासनाचा अधिकार --- ### 4. घटनात्मक उपायांचा हक्क (कलम 32) * डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी यास *“संविधानाचा आत्मा”* असे संबोधले आहे * मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयात थेट दाद * लेखी आदेश (Writs) : Habeas Corpus, Mandamus, Prohibition, Certiorari, Quo-Warranto --- ## 📝 परीक्षा दृष्टिकोनातून महत्त्व * कलम 23 ते 32 वर वारंवार प्रश्न * Article 32 = Right to Constitutional Remedies * Writs वर हमखास वस्तुनिष्ठ प्रश्न * स्पर्धा परीक्षा व सामान्य अध्ययनासाठी उपयुक्त --- ## ✍️ आजचा अभ्यास संकल्प * कलम 23 ते 32 पाठांतर * Writs वर किमान 15–20 MCQ सोडवणे * मूलभूत हक्कांची उजळणी --- ### ✨ सातत्य, आत्मविश्वास आणि योग्य मार्गदर्शन = यश ✨ **महिला अभियान – महाराष्ट्र राज्य** *मार्गदर्शन : सौ. शोभा नामदेव आयवळे*