वेबसाईट 📘 **स्पर्धा परीक्षा अभियान – महाराष्ट्र राज्य** 📘 📅 **गुरुवार | 29 जानेवारी 2026** ## 🎯 आजचा अभ्यास विषय ## **महिला सशक्तिकरण : केंद्र सरकारच्या प्रमुख योजना (भाग – 2)** --- ## 🔶 प्रस्तावना महिला सशक्तिकरण हा भारतीय राज्यघटनेचा मूलभूत उद्देश असून सामाजिक, आर्थिक व राजकीय क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढवणे हे त्यामागील मुख्य ध्येय आहे. याच उद्देशाने केंद्र सरकारने महिलांसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबवल्या आहेत. या योजना **UPSC, MPSC, PSI, STI, तलाठी, ग्रामसेवक** अशा सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. आजच्या अभ्यासात केंद्र सरकारच्या प्रमुख महिला सशक्तिकरण योजनांचा सविस्तर अभ्यास करण्यात येत आहे. --- ## 1️⃣ महिला शक्ती केंद्र योजना ### (Mahila Shakti Kendra – MSK) 🔹 **सुरुवात** : 2017 🔹 **मंत्रालय** : महिला व बाल विकास मंत्रालय 🔹 **अंमलबजावणी स्तर** : जिल्हा, तालुका व ग्रामपंचायत ### 🔸 उद्दिष्टे ▪️ ग्रामीण व शहरी महिलांना आत्मनिर्भर बनवणे ▪️ महिलांपर्यंत केंद्र व राज्य सरकारच्या योजनांची माहिती पोहोचवणे ▪️ कौशल्य विकास व क्षमता वृद्धी ▪️ महिलांमध्ये नेतृत्वगुण विकसित करणे ### 🔸 वैशिष्ट्ये ▪️ महिलांसाठी *वन-स्टॉप मार्गदर्शन केंद्र* ▪️ स्वयंसेवकांमार्फत महिला सल्ला व मदत ▪️ आरोग्य, शिक्षण, पोषण, रोजगार याबाबत माहिती ### 🔸 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व ▪️ योजना + मंत्रालय ▪️ 2017 पासून अंमलबजावणी ▪️ पंचायत पातळीवरील महिला सक्षमीकरण --- ## 2️⃣ वर्किंग वुमन हॉस्टेल योजना ### (Working Women Hostel Scheme) 🔹 **मंत्रालय** : महिला व बाल विकास मंत्रालय ### 🔸 उद्दिष्ट ▪️ नोकरी, प्रशिक्षण किंवा शिक्षणासाठी शहरात राहणाऱ्या महिलांना सुरक्षित व परवडणारा निवास उपलब्ध करून देणे ### 🔸 वैशिष्ट्ये ▪️ शहरी व औद्योगिक भागात हॉस्टेल सुविधा ▪️ अल्प व मध्यम उत्पन्न गटातील महिलांना प्राधान्य ▪️ कामाच्या ठिकाणाजवळ निवास ### 🔸 फायदे ▪️ महिलांची सुरक्षितता सुनिश्चित ▪️ रोजगारात सातत्य ▪️ आत्मविश्वास व स्वावलंबन वाढ ### 🔸 परीक्षेच्या दृष्टीने मुद्दे ▪️ *Safe Accommodation* ▪️ कामकाजी महिलांसाठी योजना ▪️ महिला व बाल विकास मंत्रालय --- ## 3️⃣ STEP योजना ### (Support to Training and Employment Programme for Women) 🔹 **उद्दिष्ट** : महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम व रोजगारक्षम बनवणे ### 🔸 मुख्य घटक ▪️ व्यावसायिक कौशल्य प्रशिक्षण ▪️ स्वयंरोजगार व लघुउद्योगांना प्रोत्साहन ▪️ उत्पन्न वाढीवर भर ### 🔸 समाविष्ट क्षेत्रे ▪️ हस्तकला व शिवणकाम ▪️ कृषी आधारित उद्योग ▪️ दुग्धव्यवसाय ▪️ अन्न प्रक्रिया उद्योग ### 🔸 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व ▪️ Skill Development + Employment ▪️ महिला आर्थिक सक्षमीकरण ▪️ पारंपरिक व आधुनिक व्यवसाय --- ## 📝 परीक्षेसाठी झटपट पुनरावृत्ती (Quick Revision) ✔️ महिला शक्ती केंद्र योजना – *2017* ✔️ वर्किंग वुमन हॉस्टेल – *सुरक्षित निवास* ✔️ STEP – *कौशल्य व रोजगार* ✔️ सर्व योजना – *महिला व बाल विकास मंत्रालय* --- ## ✍️ आजचा अभ्यास संकल्प ✔️ महिला व बाल विकास योजनांची स्वतंत्र नोट्स तयार करा ✔️ मागील वर्षांचे प्रश्नपत्रिका सोडवा ✔️ योजनांवरील MCQ सराव करा ✨ *नियमित अभ्यास = निश्चित यश* ✨ --- ### 🔗 अधिक अभ्यासासाठी भेट द्या [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/) --- **— स्पर्धा परीक्षा अभियान, महाराष्ट्र राज्य —**
Popular Posts
-
-
होलार समाजाच्या सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक प्रगतीसाठी सातत्याने कार्यरत असलेली होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, ही ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था असून समाजासाठी आशेचा किरण ठरत आहे. श्री.बबनराव करडे मा. नायब तहसीलदार सातारा तथा संस्थेचे सल्लागार यांच्या सल्ल्याने. अँड.जि.एन.ऐवळे संस्थेचे कायदेतज्ञ सल्लागार यांच्या सहकार्याने. समाजाच्या न्याय-हक्कांसाठी शासन व प्रशासन दरबारी सातत्याने पाठपुरावा करणे, समाजाच्या अडचणी ओळखून वास्तववादी उपक्रम राबवणे, हे या संस्थेचे वैशिष्ट्य असून त्यामुळेच ही संस्था समाजात एकमेव दिशादर्शक म्हणून ओळखली जाते. संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे यांनी होलार समाजातील विविध प्रश्नांचे निराकरण करण्यासाठी अथक प्रयत्न केले आहेत. त्यांच्या सातत्यपूर्ण पाठपुराव्यामुळे समाजातील हजारो युवकांना विविध शासकीय योजनांच्या अनुदानित प्रशिक्षणांचा आणि सुविधा योजनांचा मोठ्या प्रमाणात लाभ मिळत असून अनेक कुटुंबांच्या जीवनमानात सकारात्मक बदल घडला आहे. शाहू, फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तसेच छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या कृतिशील विचारांचा वारसा माझ्या कार्याचा आधार आहे. हा वारसाच मला समाजासाठी काम करण्याची ऊर्जा देतो. लोकांच्या दैनंदिन आयुष्यातील प्रश्न हे माझ्या कामाचे सदैव केंद्रबिंदू राहिले आहेत. समाजातील युवकांना रोजगार उपलब्ध करून देणे, महिलांचे सबलीकरण, जनतेपर्यंत शासकीय सुविधा पोहोचवणे, विकासकामांचा पाठपुरावा करणे, महिलांसाठी बचत गट व व्यवसाय प्रशिक्षण, जात प्रमाणपत्र व जातीवैधता प्रमाणपत्राबाबत मदत, तसेच चुकीच्या नोंदींमुळे येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी मार्गदर्शन — अशा अनेक क्षेत्रांत संस्था सातत्याने कार्यरत आहे. तसेच समाजातील युवक-युवतींना कौशल्यविकास प्रशिक्षण देऊन उद्योग व लघुउद्योग सुरू करण्यास प्रोत्साहन देणे हेही संस्थेचे एक महत्त्वाचे ध्येय आहे. आपल्या सर्वांच्या सहकार्याने हे कार्य करण्याची मला एक संधी मिळत आहे त्याबद्दल सर्वांचे धन्यवाद.
-
